Indie II: podróż przez prawie wszystkie stany

Indie II: podróż przez prawie wszystkie stany

Ogólnie Indie współcześnie dzielą się na 29 stanów oraz 7 unii terytorialnych.

Niemal każdy z nich ma odrębną kulturę i historię, inny język i odrębną politykę społeczno-gospodarczą. Pomijając już te odwiedzone przez nas w czasie ostatniej podróży indyjskimi pociągami wymienię niektóre, które wydają mi się szczególnie godne uwagi.

Gujarat – stolicą stanu jest młode miasto Gandhinagar. Nazwa stolicy pochodzi od imienia znanego działacza polityczno-społecznego Mahathma Gandhi, który urodził się w tym regionie. Przeważająca większość mieszkańców stanu posługuje się językiem urzędowym gudżarati, funkcjonują tu jednak – szczególnie w obrębie ludności muzułmańskiej – inne języki, jak urdu, memoni, a także języki ludności plemiennej.

Wiadomo, że antyczny Gujarat prowadził aktywne kontakty handlowe w okresie od 1000 do 750 r.p.n.e. z Egiptem, Bahrain i Sumerami w zatoce Perskiej. Region był tez znany Grecji w jej wczesnej epoce świetności. Stan obfituje w liczne zabytki okresu średniowiecza i funkcjonującej tu od tysiącleci kultury wielonarodowej i wielowyznaniowej. Świątynia Somnath jest pierwszą z hinduskich świątyń Jyotirlingas. Kompleks ponad ośmiuset świątyń Palitana rozłożony na zboczach góry Shatrunjaya uważany jest za jedno z najświętszych miejsc kultury dżiinijskiej. Potężny Jama Masjid meczet także wart jest odwiedzin ze względu na swe wyjątkowe architektoniczne bogactwo, podobnie hinduska Sun Temple i kilka innych miejsc w Gudżaracie stanowiących cel pielgrzymek. W czasach rządów sułtańskich hinduskie rzemiosło przeplatało się z islamska sztuką architektoniczną, co zapoczątkowało styl indosaraceński widoczny w architekturze stanu.

Gujaracka muzyka folkowa Sugam Sangeet charakteryzuje się niezwykłym profesjonalizmem wykonawców – to spuścizna kulturowa społeczności regionalnych Barot, Gadhvi i Charan. Używa się w tym stylu muzycznym instrumentów dętych – turi, pava i bungal, strunowych jak ektara, ravan hattho oraz bębnów zaz i manjira. Folkowe tradycje Gudżaratu obejmują też teatr bhavai oraz taniec raas-garba wykonywany w regionalnych strojach – chaniya choli dla kobiet i męskim kedia.
Począwszy od grudnia w Gudżaracie powszechnie puszcza się latawce – aż do festiwalu Makar Sankranti zwanego tez festiwalem latawców corocznie 14 stycznia, gdy mija najdłuższa noc w roku.
Odwiedzając stan Gudżarat koniecznie trzeba zobaczyć wielkie bagna solne Great Rann of Kutch pozostałe po płynącej tu w czasach antycznych rzece Sarasvati, która zaniknęła wskutek zmian tektonicznych. Pustynia solna Great Rann obfituje w rzadko spotykane gatunki zwierząt, do których należy indyjski lew pustynny oraz kułan – dziki osioł azjatycki.

 

Rajasthan zajmuje 10,4 % całkowitej powierzchni Indii, będąc największym jej stanem. Nazwa oznacza „Ziemia Królów”. Obejmuje on Wielką Pustynię Indii, znana jako Thar Dessert lub Rajasthan Dessert. Na obrzeżu pustyni stoi „Błękitne Miasto” nazywane tak ze względu na specyficzny koloryt jaki ma panorama metropolii w odpowiednim świetle. Jodhpur zwany jest też „Sun City” dlatego, że zawsze – niezależnie od pory roku jest on rozświetlony słońcem. Tam też stoi doskonale zachowany piętnastowieczny Mehrangarh Fort oraz potężny Umaid Bhavan Palace.

Językiem urzędowym stanu jest hindi. Stolicą i największym miastem jest Jaipur – znany z kolei jako „Różowe Miasto” ze względu na specyficzny odcień piaskowca używanego do budowy domów w starej części miasta. W obrębie stolicy znajduje się szczególnie wiele pałaców i innych reliktów kultury antycznej Rajastanu, z których warto wymienić interesujący Hawa Mahal czyli “Pałac Wiatrów”.
Niezwykle godna uwagi jest dekoracyjna sztuka zdobienia domów haveli z przed muzułmańskiej ery Rajastanu, która w połączeniu z materiałem budowlanym regionu jakim jest piaskowiec daje niezwykły efekt.
Innym szczególnym miejscem związanym z panującym tu klimatem pustynnym jest miasteczko Mount Abu położone w obrębie Masywu Aravalli. Region ten znany jako “oaza na pustyni” stanowi doskonałą alternatywę dla gorącego powietrza Rajastanu. Znajduje się tu wiele bogatych reliktów kultury hinduskiej i dżinistycznej, jak chociażby kompleks świątyń rzeźbionych w białym marmurze Dilwara Temples z XII wieku.

 

Punjab – Region nazywany jest „Krajem Pięciu Rzek”, stąd starożytni Grecy nazywali go „Pentapotamią”. Jednak Persowie nadali mu inną nazwę, która brzmiała tak jak obecnie i pochodziła ze zbitku perskich słów „ panj” – pięć i „ab” – woda”. Owe pięć rzek obejmujących prowincję to  Sutlej, Beas, Ravi, Chenab i Jehlum.

Stan Punjab utworzony został w 1947 roku z brytyjskiej prowincji, która została podzielona pomiędzy dwa kraje – Indie i Pakistan. Wtedy to wydano decyzję o wybudowaniu nowej stolicy, którą nazwano Chandigarh. Miasto zostało od podstaw wybudowane według architektonicznego planu. Podobnie cały stan Punjab charakteryzuje się doskonale zorganizowaną infrastrukturą, co czyni go atrakcyjnym regionem dla przedsiębiorców.
Podczas gdy pakistańska część prowincji pendżabskiej zamieszkana jest głównie przez muzułmanów, ponad połowę ludności stanu Punjab stanowią Sikhowie. Drugą po wielkości jest zaś zamieszkująca stan społeczność hinduska. Z prowincji wyodrębniono także niewielki stan Haryana zamieszkany w przeważającej części przez Hindusów, także ze stolicą w Chandigarh. Językiem urzędowym obu tych stanów jest punjabi.

Prowincję w czasach antycznych zamieszkiwała bramińska grupa etniczna zwana Saraswati Brahmins utrzymująca przyjazne stosunki z Arabią i Persją. Ze względu na swą lokalizację Region Pięciu Rzek był stale najeżdżany przez wielkie mocarstwa organizujące kolejne wyprawy – Greków, Turków, Afganów, hinduskich szachów.

Początek dziewiętnastego wieku jest okresem rozwoju potężnego Imperim Sikhów, którego region sięgał aż do Tybetu. Najważniejszym „must see” jest Harmandir Sahib w Amritsar, czyli Złota Świątynia Sikhów. Oryginalnie stanowiła ona jedynie zbiornik wodny założony przez wielkiego piętnastowiecznego guru Sikhów, Guru Ram Das, któremu – oraz powstającemu dookoła zbiornika miastu – nadano wkrótce nazwę Amritsar, czyli „ Naczynie nektaru nieśmiertelności”. W ramach Harmandir Sahib funkcjonuje największa na świecie bezpłatna kuchnia wydająca smaczny posiłek wszystkim, bez względu na wyznanie, kastę, rasę, wiek, płeć i status społeczny. Koncepcja bezpłatnej kuchni w obrębie świątyni Sikhów utworzona została w szesnastym wieku przez pierwszego guru, w czasach początków nurtu, będąc – jak na tamte czasy – wysoce rewolucyjnym konceptem. Obecnie kuchnia obsługuje liczbę około 300 tysięcy osób każdego dnia. Należy wiedzieć, że – prócz odpowiedniego dla miejsca kultu ubioru oraz zdjętego obuwia – obowiązuje w tej świątyni noszone nakrycie głowy, co w kulturze Sikhów stanowi wyraz szacunku.

Himachal Pradesh – nazwa stanu wywodzi się z Sanskrytu – sanskryckie słowo „him” oznacza śnieg, słowo „achal” oznacza góry, tak więc HP oznacza Prowincja Śnieżnych Gór. Nazywany tez jest Devbhumi, czyli Krainą Bogów. Stolicą stanu jest miejscowość Shimla, a jego językiem urzędowym hindi, a także język angielski.

Stan charakteryzuje się wyjątkowo dobrze zorganizowaną gospodarką i dobrą sytuacją ekonomiczną. Ze względu na wielość rzek będących źródłem energii Himachal Pradesch czerpie dochody ze sprzedaży energii do innych stanów, ponadto z turystyki a także z rolnictwa. Ponad 90% ludności zamieszkuje obszary wiejskie i przy tym właściwie wszystkie w stanie domostwa są wyposażone w dobre warunki sanitarne. Ponadto doskonale zorganizowana jest tutaj sieć dróg i medycyna publiczna. Himachal Pradesh jest też znany z obfitości dostępnych owoców – wszędzie na wzgórzach stoją sady z pięćdziesięcioprocentową przewaga jabłoni, dzięki czemu stan jest owocową spiżarnią Indii.

Tradycyjna sztuka użytkowa stanu Himachal Pradesh obejmuje przepięknie tkane dywany, szale pashmina, rekodzieło z drewna i srebra, haftowane sandały, bransolety z końskiego włosia oraz prace plastyczne robione w stylu Kangra.
Dowiedziono, że w czasach antycznych w latach pomiędzy 2250 a 1750 p.n.e. region zamieszkiwały plemiona Kiranti, Koili, Hali, Dagi, Dhaugri i Khasa – o niektórych z nich pisałam wcześniej raportując naszą wizytę w Nepalu. Na wzgórzach można spotkać liczne forty będące pozostałościami okresu panowania sułtanatu.

Pośród wielu uzdrowisk górskich i malowniczych miasteczek rozłożonych na wzgórzach znajduje się tu Dharamsala – zimowa stolica stanu. Jednym z jej przedmieść jest miejscowość Mc Leod Ganj, w której znajduje się obecna siedziba XIV Dalaj Lamy Tenzin Gyatso, głowy buddyjskiej linii Gelug oraz przywódcy narodu tybetańskiego. Także na przedmieściach Dharamsali w miejscowości Sidhbari znajduje się klasztor Gyuto, w którym rezyduje XVII Karmapa Orgyen Trinley Dorje, głowa buddyjskiej szkoły Karma Kagyu.
Drogi kolejowe także tego stanu obfitują w spektakularne widoki – szczególnie godne uwagi są dwie trasy Kolei Indyjskich: Kalka – Shimla Railway oraz linia Pathankot – Joginder Nagar.

Jammu and Kashmir – stolicą letnią stanu jest Srinagar, zimową – Jammu. Językiem urzędowym stanu jest urdu. Jammu and Kashmir jest jedynym stanem Indii, z przewagą populacji muzułmańskiej.

Dolina Kaszmiru znana jest dzięki urokowi swych górzystych regionów, Jammu zaś przyciąga tysiące hinduskich pielgrzymów swymi licznymi świątyniami. Jedną z nich jest Mata Vaishno Devi zlokalizowana na wzgórzach Trikuta około 50 km od miasta Jammu. Trzeci region stanu – Ladakh nazywany “Małym Tybetem” ceniony jest ze względu na piękno górskich krajobrazów oraz bogatą kulturę buddyjską.
Ladakh i Dolina Kaszmiru charakteryzuje się drewnianą architekturą z wpływami islamskimi, tybetańskimi i indyjskimi. Kaszmir znany jest też z rękodzieła ręcznie tkanych dywanów i szali z kaszmiru…
Tradycyjnie pije się tu „kaua” – rozgrzewającą zieloną herbatę z migdałami i przyprawami.
Ziemie Kashmir and Jammu – jako byłe księstwo – są nieustannie przedmiotem konfliktu pomiędzy trzema krajami – Indiami, Chinami i Pakistanem.

Uttarkhand – W roku 2000 ze stanu Uttar Pradesh wydzielono jego bogaty w hinduskie świątynie himalajski region i utworzono nowy stan zwany, podobnie jak Himachal Pradesh – देवभूमि – Devbhumi, czyli Krajem Bogów, lub Uttarkhand – Krajem na Północy (uttara – północ). Stolicę tymczasową ustanowiono w Dehradun, a językiem urzędowym hindi oraz Sanskryt jako drugi język urzędowy.
Kraj ten znany jest z przepięknej scenerii regionów Bhabhar oraz Terai u podnóży Himalajów. W miejscowości Jageshwar warto odwiedzić kompleks 124 maleńkich świątyń hinduskich datowanych na okres miedzy 9 a 13 wiekiem n.e.

 

Bihar – językami urzędowymi są hindi i urdu, stolicą zaś Patna.

Region ten – oraz wschodnia część sąsiedniego Uttar Pradesh – był dwa i pół tysiąca lat temu miejscem życia i ascetycznych wędrówek oraz udzielania nauk historycznego Buddy Gautamy, znajduje sie tam więc wiele miejsc stanowiących obecnie miejsce kultu wyznawców wszystkich szkół buddyzmu – szczególne znaczenie mają Sarnath (miejsce, gdzie Budda udzielał nauk, właściwie mieści się w Uttar Pradesh przy granicy stanów, w pobliżu Varanasi), Kushinagar (miejsce śmierci historycznego buddy), Bodhgaya (tu pod drzewem bodhi Budda osiągnął oświecenie – na zdjęciu Mahabodhi Temple – przeczytaj reportaż) oraz stanowisko archeologiczne starożytnego buddyjskiego Nalanda University.

Jharkhand – z języka hindi „Leśna Kraina” został w 2000 roku wydzielony ze stanu Bihar. Stolicą jest miasto przemysłowe Ranchi. Językami urzędowymi są tutaj hindi i bengali. Mieści się tu Park Narodowy Betla z Rezerwatem Palamau Tiger Reserves będącym częścią indyjskiego Tiger Project.
Jharkhand i Bihar są dwoma stanami Indii charakteryzującymi się największym ubóstwem mieszkańców.

 

Orissa – językiem urzędowym, a zarazem najpowszechniej używanym – duży odsetek ludności stanu podtrzymuje swoje tradycje plemienne – jest oriya. Stolicą stanu jest Bhubaneswar zwany także Miastem Świątyń dzięki bogatej architekturze antycznego okresu Kalinga.

Lingaraja Temple w Bhubaneswar mierzy 46 metrów wysokości, podczas gdy Jagannath Temple w Puri mierzy 61 metrów czyli właściwie tyle samo co piętnastopiętrowy wieżowiec. Obie te świątynie prezentują styl Kalinga i pochodzą z XI wieku. Ze Świątyni Słońca w Konark wybudowanej w XII wieku przez dynastię Ganga – Konark Sun Temple – współcześnie zachował się tylko fragment budowli, wcześniej wieża świątyni sięgała wysokości ponad 70 metrów i stanowiła część Świętego Złotego Trójkąta Odissy. Pomimo zniszczeń jest jednak wciąż rodzynkiem architektury regionu, płaskorzeźby w świątyni obejmują liczne erotyki których źródłem jest istniejąca w tamtym okresie w regionie kultura rytuału tantrycznego.

Świątynna kuchnia Jagannath Temple Puri znana jest jako największa na świecie – z liczbą tysiąca szefów kuchni pracujących na ponad siedmiuset chulas – glinianych piecach kuchennych opalanych drewnem. Kuchnia obsługuje codziennie ponad 10 tysięcy osób. Prasad – czyli święty pokarm – obfituje w regionalne przysmaki, z których najbardziej znanym i powszechnym jest deser zwany Pahala rasgulla.
Orissa również ma bogate tradycje taneczno-muzyczne. Dane uzyskane z wykopalisk wskazują, że klasyczny taniec odissi jest najstarszym istniejącym współcześnie stylem.

Zróżnicowana topografia Odishy – od zalesionych Ghatów Wschodnich do żyznych dolin rzecznych – stwarza doskonale warunki do rozwoju ekosystemu, w którym odnajdują swoje miejsca różnorodne gatunki wędrownych ptaków i gadów. Park Narodowy Bhitarkanika słynie z ogromnych obszarów lasów namorzynowych. Rezerwat ptaków na największym słonym jeziorze Azji Chillika Lake oraz rezerwat tygrysa bengalskiego i wodospady w Parku Narodowym Simlipal stanowią oriskie zasoby naturalne podtrzymujące turystykę.

West Bengal stanowi część regionu Bengal granicząc na wschodzie z państwem Bangladesz. Podczas gdy cały ten region łącznie posługuje się językiem bengali, religijnie jest on zróżnicowany na dwie społeczności – w stanie indyjskim Bengal Zachodni przeważają wyznawcy hindu, zaś Bangladesz zamieszkują głównie muzułmanie. W całym regionie rozprzestrzenione są tradycje sufi oraz kultura muzyczno-filozoficzna baulów.

Stolicą stanu jest Kalkuta, która w czasach Imperium Brytyjskiego była stolicą kraju. Współcześnie Kolkata jest także nazywana „Kulturalną Stolicą Kraju”. Stan West Bengal jest ojczyzną poety i pisarza Rabindranath Tagore, autora poematu „Jana, Gana, Mana” stanowiącego hymn Republiki Indii. Tagore jest także twórcą wielkiego projektu edukacyjnego Vishva Bharati University w Santiniketan w Bengalu Zachodnim.

W regionie Bengalu wykryto najstarsze ślady cywilizacji ludzkiej pochodzące z epoki kamiennej – około 20 tysięcy lat temu. Zgodnie z danymi odnajdywanymi w „Mahabharacie” a także kronikami lankijskimi „Mahavamsa” region stanowił także część antycznego królestwa Vanga. Prawdopodobnie stąd pochodzi nazwa „banga” (banga/vanga zapisuje się tak samo i podobnie czyta) i w następstwie nazwa języka bangla i regionu Bengal.
Muzyka i styl życia baulów stanowi malowniczy element krajobrazu bengalskiego – wędrowni muzycy wyposażeni w regionalne instrumenty muzyczne – ektarę, dotarę, flet i tabla – nie deklarują formalnie przynależności do żadnej z religii, a jedynie opowiadają swymi pieśniami o tym co w życiu ważne.

Na przełomie września i października w Bengalu odbywa się festiwal Durga Puja. Przez pięć dni ulice świętują i rozbrzmiewają muzyką, wszędzie widać podobizny bogini Durga wraz z czwórką jej dzieci. Ponadto w ciągu roku jest także wiele innych festiwali, na moim blogu można znaleźć nasz reportaż z lutowego festiwalu Saraswati – patronki studentów i artystów.

Północnowschodni kraniec stanu West Bengal obejmuje korytarz prowadzący do jeszcze kilku indyjskich stanów leżących w dorzeczu rzeki Bramhaputra.

Mahabodhi Temple, Bodhgaya, Bihar

Kultura bengalskich balów, Santiniketan, West Bengal

Artykuły powiązane

Zostaw komentarz

Войти с помощью: