Navratri – w kulturze hinduskiej dziewięć najszczęśliwszych dni roku

Navratri – w kulturze hinduskiej dziewięć najszczęśliwszych dni roku

Festiwal Navratri – inaczej Dussehra, albo Durgotsav

– jest jednym z najbardziej znaczących i jednocześnie jednym z najdłużej trwających festiwali w Indiach.

Navratri – czyli dosłownie: „dziewięć nocy” – oznaczają najbardziej pomyślny czas zgodnie z hinduską tradycją. Festiwal ten obchodzony jest dwa razy w roku zgodnie z kalendarzem księżycowym. Pierwszy – nazywany Chaitra Navratri / Vasanta Navratri – wypada w marcu lub kwietniu. Drugi, bardziej znaczący – Sharana Navratri wypada we wrześniu lub październiku. W tym roku – 2019 – festiwal wypadł w dniach od 29 września do 8 października.

Świętowane uroczyście w każdej hinduskiej wspólnocie na całym świecie, te dziewięć dni przeznaczone jest dla Maa Durga i jej dziewięciu awatarów. Najważniejszą historią związaną z Navratri jest bitwa, która miała miejsce pomiędzy Durgą a demonem Mahishasurą reprezentującym egotyzm.

Według lokalnego folkloru Mysore, południowoindyjskiego stanu Karnataka festiwal Dussehra obchodzony jest z wielką pompą, właśnie by upamiętnić tamto wydarzenie. Uważa się, że miasto Mysore zawdzięcza swoje imię tej historii. Ponieważ Mata Durga jest czczona w swojej wojowniczej aktywności, uroczystości obejmują parady wojskowe, konkursy lekkoatletyczne i kulturalne. Wtedy też odbywa się majestatyczna procesja z udziałem bogato ubranych słoni znana jako Jumbo Savari.
Innym spektakularnym wydarzeniem festiwalu jest oficjalna impreza w indosaraceńskim – niesamowicie pięknym i bogatym – pałacu królewskim Durbar w Mysore z udziałem maharadżów regionu, ważnych urzędników i mediów.

Istnieje wiele mitów związanych z tym festiwalem według zwyczajów i tradycji mieszkańców w wielu regionach kraju. Prawdziwe znaczenie nazwy “dussehra” to klęska dziesięciu głów – dus head – demona Ravana. Nazwa ta wiąże się z inną tradycją tego festiwalu, historią opowiedzianą w jednej z antycznych ksiąg hinduskich, Ramayanie.

Zgodnie z historią Ramayany, król demonów Ravana ukradł żonę Ramy, Sitę niedługo po zawarciu związku przez młodych i nie chciał jej zwrócić. Uprowadził on Sitę do swej siedziby w Lance i tam przetrzymywał w niewoli. Starał się on w tym czasie pozyskać względy pięknej Sity, jednak ta odmówiła jego postępów i starała się zachować czystość.

Mąż Sity, Lord Rama wysłał Hanumana, aby ten poszukał jego żony i w końcu udało mu się odkryć jej miejsce pobytu. Sita wręczyła Hanumanowi swój pierścień i poprosiła o przekazanie go jej mężowi. Hanuman powrócił przez morze do Ramy by wręczyć mu pierścień i ostatecznie Lord rama przedsięwziął kroki by odzyskać żonę. Wszczął on wojnę przeciwko Ravenie, w której jego młodszy brat Lakshmana wraz z Hanumanem i jego żołnierzami pomogli mu odzyskać Sitę.

Fragment Ramayanay opowiadający część tej historii można szerzej przeczytać tutaj: Ramayana.

Wojna została mianowana wojną dobra ze złem, a dzień zwycięstwa świętowany jest do dziś pod nazwą Dussehra miedzy innymi poprzez rytuał podpalenia podobizn Ravany.

Historia Ramajany jest także prezentowana w przepięknym przedstawieniu pod nazwa Ramlila przygotowywanym w tradycyjnym stylu folklorystycznym z fantazyjnymi kostiumami i dramatycznymi dialogami. Performance odbywa się szczególnie w okresie Navratri i jednym ze znanych miejsc, w których można obejrzeć to przedstawienie jest Varanasi. Począwszy od wczesnych lat XIX wieku inscenizacja Ramlila odbywa się w pobliżu Fortu Ramnagar w Varanasi. Jest to impreza na wielka skalę, podczas której cały obszar wokół fortu przekształca się w kolorowe sceniczne podium.

W ciągu tych dziewięciu dni bhaktowie starają się pielęgnować umysł dopasowując do ogólnego wzorca – zgodnego z naukami ajurwedy – który sprzyja rozwojowi i komunikacji z Durgą. Oczywiście przez wszystkie dziewięć dni należy jeść smaczne rzeczy, zdatne do konsumpcji, wstrzymywać się od przejadania, a także nieustannie pielęgnować swoje właściwości spokojnie obserwując świat i siebie samych. Navratri podzielony jest na trzy etapy, które reprezentują poszczególne cechy charakteru.

Pierwsze trzy dni są więc tamasic – w ajurwedzie oznaczając klasę żywności, która jest sucha, stara, zanieczyszczona lub niesmaczna i uważa się, że promują pesymizm, ignorancję, lenistwo, skłonności do przestępstw i wątpliwości.

Kolejne trzy dni są rajasic – oznaczają klasę pokarmów, które są gorzkie, kwaśne, słone, ostre, gorące lub suche i są uważane za promujące zmysłowość, chciwość, zazdrość, gniew, złudzenie oraz egocentryczną postawę wstrzymującą się od oddania bóstwom czci.

Ostatnie trzy dni są sattvic – oznaczają klasę żywności, która jest świeża, soczysta, lekka, odżywcza i smaczna, a tym samym dostarczająca energii niezbędnej dla organizmu i pomagająca osiągnąć równowagę.

W życiu wszystkie te trzy cechy współistnieją i musimy umiejętnie je wykorzystywać. Te dziewięć dni przypominają o tym. To przebudzenie Boskości – właściwości hinduskiej Matki Boskiej, która niczego nie neguje, a jednocześnie pielęgnuje dobre cechy. Zasadniczym celem świętowania Navratri jest nauczenie się postawy wspierającej nasze pozytywne właściwości i umiejętnego usuwania negatywów.

Każdego z dziewięciu dni czczony jest inny awatar Durgi. Do każdego dnia przypisany jest też inny kolor symbolizujący właściwości i właśnie ten kolor powinni tego dnia nosić bhaktowie.

Dzień 1 – SHAILPUTRI: Jest uosobieniem wspólnej mocy Brahmy, Vishnu i Manesha. W tej formie Durga czczona jest jako małżonka Shivy. Kolor pierwszego dnia jest czerwony – obrazuje działanie i wigor.

Dzień 2 – BRAHMCHARINI: Ten, kto praktykuje pobożność. Przynosi ona szczęście i spokój, dobrobyt i łaskę wszystkim swoim wyznawcom. Wypełniona błogością i szczęściem, jest drogą do wolności lub mokshy – wyzwolenia z karmicznego cyklu. Barwą drugiego dnia jest królewski błękit – ciemnoniebieski – jako synonim spokojnej, ale potężnej energii.

Dzień 3 – CHANDRAGHANTA: Reprezentuje ona piękno i łaskę. Czczona trzeciego dnia, by zapewnić spokój i dobrobyt w życiu. Jest apostołem odwagi i ma wielką siłę. Kolorem tego dnia jest żółty.

Dzień 4 – KUSHMUNDA: Jest uważana za twórcę wszechświata. Uważa się, że Kushmunda stworzyła wszechświat wielkim napadem śmiechu, co sprawiło, że pokrył się on roślinnością. Stąd kolorem tego dnia jest zielony.

Dzień 5 – SKANDMATA: Jest matką Skandy/ Karthikeya wyznaczonego jako przywódca w wojnie przeciwko demonom. Skandmata przedstawiana jest w towarzystwie swego syna w wieku niemowlęcym. Kolorem tego dnia jest szary, co symbolizuje wrażliwość matki, która może przekształcić się w chmury burzowe, gdy zajdzie potrzeba ochrony dziecka.

Dzień 6 – KATYAYANI: Urodziła się ona w rodzinie wielkiego mędrca Kata, jako awatar Durgi. Ubrana w pomarańczową szatę reprezentuje nieustraszoność. Stąd kolorem tego dnia jest pomarańczowy.

Dzień 7 – KALRATRI: Ma ciemną cerę, rozwichrzone włosy i nieustraszoną postawę. Ma trzy oczy, które świecą jasno, emitując płomienie zgodnie z rytmem jej oddechu. Mroczna jak Kali, jest najstraszniejszą formą Durgi. Ubrana jest w biały kolor, który odzwierciedla pokój i modlitwę. Tak więc kolorem tego dnia jest biały.

Dzień 8 – MAHAGAURI: Maha Gauri jest inteligentna i spokojna. Mówi się, że ze względu na długie wyrzeczenia w głębokich lasach Himalajów kolor jej skóry zmieniał się od białego do czarnego. Jednak później, gdy Shiva obmył ją wodami Gangesu, jej ciało odzyskało piękno i zaczęła być znana jako Maha Gauri, co oznacza ekstremalna biel. Kolorem dnia jest różowy co oznacza nadzieję i nowy początek.

Dzień 9 – SIDDHIDATRI: Ma cztery ramiona i zawsze utrzymuje pozytywny pogląd i pogodę ducha. Posiada nadprzyrodzone zdolności lecznicze. Jako objawienie matki błogosławi ona wszystkich: świętych, joginów i wyznawców. Mówi się, że Siddhidatri podobna jest niebu w jasny dzień. Tak więc kolorem tego dnia jest błękitny, co skłania do refleksji nad pięknem natury.

Wcześnie rano bhaktowie biorą kąpiel, a następnie odprawiają rytuał. Bóstwu ofiarowuje się vermilion, ryż, wodę, kwiaty, liście i orzechy betelu. Zapalają maślaną lampkę i kadzidła a następnie śpiewają Aarti lub słowa modlitwy dla Durgi.

W czasie festiwalu obowiązuje post, podczas którego należy powstrzymać się od jedzenia zbóż – jak pszenica – dopuszczalne są owoce, mleko, herbata i kawa, ziemniaki i warzywa – w tym szczególnie dynia i jej pokrewne – oraz specjalna odmiana ryżu. Zamiast mąki do smażenia roti w tym okresie używa się kuttu atta – czyli mąki gryczanej. Zamiast zwykłej soli kuchennej stosuje się sendha – sól morską.

Artykuły powiązane

Zostaw komentarz

Войти с помощью: