Kasty hinduskie s\u0105 istotnym elementem spo\u0142eczno\u015bci nepalskiej, tak samo jak w indyjskich stanach, gdzie przewa\u017ca kultura Ramayany i Mahabharaty.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie w systemie kastowym istniej\u0105 pewne luki. Na szczycie tej g\u00f3ry siedz\u0105 Bahunowie, inaczej Brahmini. Wed\u0142ug tradycji s\u0105 to kap\u0142ani, ale mog\u0105 te\u017c pe\u0142ni\u0107 funkcje pracownik\u00f3w rz\u0105du, bywaj\u0105 w\u0142a\u015bcicielami ziemskich land\u00f3w i bardzo cz\u0119sto s\u0105 rolnikami.<\/p>\n

Jako kolejni id\u0105 bardzo liczni Chhetri, kt\u00f3rzy zazwyczaj s\u0142u\u017c\u0105 jako \u017co\u0142nierze.<\/p>\n

Ojczyzn\u0105 obu tych grup etnicznych s\u0105 wzg\u00f3rza zachodniego Nepalu, ale \u2013 jak wielu innych \u2013 s\u0105 oni rozprzestrzenieni po ca\u0142ym kraju.<\/strong><\/span><\/p>\n

\u00bb Brahmini i Chhetri – najwy\u017csza kasta w Nepalu<\/a><\/span><\/p>\n

Do kast po\u015brednich dziewi\u0119tnastowieczna nepalska w\u0142adza ustawodawcza wrzuci\u0142a endogamiczne plemiona, czyli takie, w kt\u00f3rych podtrzymuje si\u0119 tradycje ma\u0142\u017ce\u0144stw wewn\u0105trz kasty. S\u0105 to g\u0142\u00f3wnie Newarowie, Tamangowie, Gurungowie i Magarowie.<\/p>\n

Ni\u017cej znajduj\u0105 si\u0119 kasty ludzi zatrudnionych w \u201cbrudnych\u201d zawodach: Damai, kt\u00f3rzy s\u0105 krawcami, Kami trudni\u0105cy si\u0119 kowalstwem, Sunar – z\u0142otnicy i Pode – sprz\u0105taj\u0105cy.<\/p>\n

Licznie mieszkaj\u0105cy w Dolinie Kathmandu Newarowie s\u0105 \u2013 odwrotnie ni\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 pozosta\u0142ych kast \u2013 szeroko wyszkoleni zawodowo: spotyka si\u0119 w\u015br\u00f3d nich artyst\u00f3w, handlowc\u00f3w, farmer\u00f3w.<\/p>\n

Newarowie s\u0105 tradycyjnie buddystami thervady, chocia\u017c od oko\u0142o XV wieku pozostaj\u0105 pod silnym wp\u0142ywem kultury hinduskiej. <\/strong><\/span><\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie wielu z nich przechodzi na hinduizm, ale panteon newarskich idea\u0142\u00f3w zawiera postacie zar\u00f3wno tradycji hindu, buddyzmu jak i staro\u017cytnych wierze\u0144 animistycznych.<\/p>\n

\u00bb Newarowie: rdzenni mieszka\u0144cy Kathmandu<\/a><\/span><\/p>\n

Tamangowie zamieszkuj\u0105cy okoliczne wzg\u00f3rza wok\u00f3\u0142 Doliny Kathmandu trudni\u0105 si\u0119 tragarstwem, r\u0119kodzie\u0142em, rolnictwem. S\u0105 oni jednak stosunkowo ubodzy. Tamangowie w przewa\u017caj\u0105cej liczbie wyznaj\u0105 buddyzm z silnymi wp\u0142ywami tradycji bon.<\/p>\n

\u00bb Tamangowie: Lama, kt\u00f3ry wie wszystko<\/a><\/span><\/p>\n

\u00bb Boudha i Budhanilkantha: kim s\u0105 Tamangowie<\/a><\/span><\/p>\n

Gurungowie zamieszkuj\u0105cy wzg\u00f3rza mi\u0119dzy Pokhar\u0105 a Masywem Annapurny tradycyjnie prowadzili nomadyczny tryb \u017cycia zajmuj\u0105c si\u0119 g\u0142\u00f3wnie pasterstwem oraz rolnictwem.<\/p>\n

Magarowie ca\u0142kiem podobni do nich w rysach twarzy, a czasem i w obrz\u0119dach kulturowych zamieszkuj\u0105 ten sam region na p\u00f3\u0142noc od Pokhary, jego nieco ni\u017csze pi\u0119tra. Wsp\u00f3lnie z Gurungami stanowili zawsze g\u0142\u00f3wna si\u0142\u0119 oddzia\u0142\u00f3w \u017co\u0142nierzy Gurkh\u00f3w.<\/p>\n

\u00bb Gurung Dharma: szama\u0144skie praktyki i wierzenia Gurung\u00f3w<\/a><\/span><\/p>\n

Kasta Rai oraz Limbu kwalifikuj\u0105cy si\u0119 jako niezale\u017cne grupy w og\u00f3le nie wpisuj\u0105ce si\u0119 w nepalski system kastowy zamieszkuje g\u0142\u00f3wnie region wschodniego Nepalu. Mo\u017cna ich do\u015b\u0107 \u0142atwo odr\u00f3\u017cni\u0107 po wysoko ustawionych ko\u015bciach policzkowych. Wyznaj\u0105 kiranti – mieszank\u0119 b\u0119d\u0105c\u0105 po\u0142\u0105czeniem tradycyjnych wierze\u0144 animistycznych, hinduizmu i buddyzmu.<\/p>\n

\u00bb Nepal: kim s\u0105 Kirati<\/a><\/span><\/p>\n

Manangowie \u2013 zamieszkuj\u0105cy znan\u0105 jako cel turystycznych wycieczek Dolin\u0119 Manang s\u0105 znani jako doskonali handlowcy i przemytnicy.<\/p>\n

Sherpowie \u2013 zamieszkuj\u0105cy g\u0142\u00f3wnie Solu-Khumbu s\u0105 cz\u0119sto przewodnikami turystycznymi w dziedzinie wypraw wysokog\u00f3rskich.<\/p>\n

Obie ostatnie grupy s\u0105 potocznie nazywane Bhotiya \u2013 wraz z innymi grupami etnicznymi Tybeta\u0144czyk\u00f3w zamieszkuj\u0105 wysokie partie Himalaj\u00f3w tworz\u0105c pozbawione kast spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n

\u00bb Wi\u0119cej na temat kast: Hindu Varna System<\/a><\/span><\/p>\n

Ka\u017cda wioska ma oczywi\u015bcie r\u00f3wnie\u017c mieszka\u0144c\u00f3w innych klan\u00f3w \u2013 to oni zajmuj\u0105 si\u0119 rzemios\u0142em, kt\u00f3rego tamci nie tkn\u0105.<\/p>\n

Dominuj\u0105c\u0105 religi\u0105 w Nepalu jest hinduizm, trudno jednak spotka\u0107 osoby wyznaj\u0105ce hinduizm w czystej postaci.<\/strong><\/span><\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej spotyka si\u0119 po\u0142\u0105czenie wybranych postaci kanonu buddyjskich form tantrycznych, form hinduistycznych i lokalnych b\u00f3stw tradycyjnych wierze\u0144 szama\u0144skich.<\/p>\n

Czynno\u015bci religijne nie s\u0105 tutaj obowi\u0105zkiem niedzielnego poranka: to codzienny rytua\u0142 odprawiany wcze\u015bnie rano, a tak\u017ce wieczorem o zachodzie s\u0142o\u0144ca obowi\u0105zkowo w ka\u017cdym domu i ka\u017cdym sklepiku. Elementami rytua\u0142u s\u0105 ofiary ze \u015bwiat\u0142a lamp, kt\u00f3rym omiata si\u0119 przestrze\u0144 domu, kadzid\u0142a, dzwonienie dzwonkiem, recytacja mantry, a tak\u017ce kwiaty i suchy ry\u017c oraz woda.<\/p>\n

Niezale\u017cnie od religii i wizji \u015bwiata przekazanej przez przodk\u00f3w wiele klan\u00f3w poszczeg\u00f3lnych kast decyduje si\u0119 przej\u015b\u0107 na hinduizm.<\/p>\n

Istnieje w tym spo\u0142ecze\u0144stwie przekonanie, \u017ce wyznawcy Sivy stoj\u0105 wy\u017cej w spo\u0142ecznej hierarchii, jest to wi\u0119c dla wielu spos\u00f3b na podniesienie swojego statusu.<\/strong><\/span><\/p>\n

Dopiero uwzgl\u0119dniwszy istniej\u0105ce w Nepalu r\u00f3\u017cnice etniczne oraz system kastowy mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o nepalskiej spo\u0142eczno\u015bci. J\u0119zykiem urz\u0119dowym jest w Nepalu nepalski i znaj\u0105 go prawie wszyscy mieszka\u0144cy kraju, wyj\u0105wszy mo\u017ce odleg\u0142e klany wysoko w g\u00f3rach. Obecnie prawie ka\u017cda wioska ma dost\u0119p do szkolnictwa i w wielu miejscach wprowadza si\u0119 programy maj\u0105ce umo\u017cliwi\u0107 dzieciom ucz\u0119szczanie do szko\u0142y.<\/p>\n

Je\u017celi w\u0119druj\u0105c chcemy z kim\u015b si\u0119 porozumie\u0107, to najlepszymi t\u0142umaczami bywaj\u0105 najcz\u0119\u015bciej dzieci w wieku szkolnym \u2013 nauczanie obejmuje zar\u00f3wno nepalski jak i angielski j\u0119zyk.<\/strong><\/span><\/p>\n

Na wzg\u00f3rzach wok\u00f3\u0142 Pokhary oraz tak\u017ce wielu innych trasach trekingowych cz\u0119sto spotyka si\u0119 ma\u0142e dzieci wo\u0142aj\u0105ce \u201cchocolate\u201d, \u201ccandy\u201d, \u201cpencil\u201d, \u201cone rupiee please\u201d… to jest taka zabawa w kt\u00f3r\u0105 dzieci graj\u0105 \u2013 ich forma komunikacji z Europ\u0105. Dzieci na wioskach niecz\u0119sto maj\u0105 bogatych rodzic\u00f3w, a czekolada rzeczywi\u015bcie jest tu pewnego rodzaju rarytasem… ale b\u0142\u0119dem jest my\u015ble\u0107, \u017ce dzieci wiejskie \u017cyj\u0105 w biedzie.<\/p>\n

Trzeba te\u017c powiedzie\u0107, \u017ce rodzicielska \u015bwiadomo\u015b\u0107 obejmuj\u0105ca mi\u0119dzy innymi odpowiedzialno\u015b\u0107 za swoje dzieci stoi w Nepalu na nieco wy\u017cszym poziomie ni\u017c na przyk\u0142ad, u nas w Polsce – pomijaj\u0105c tylko najni\u017cej le\u017c\u0105ce w hierarchii grupy spo\u0142eczne oraz „rodziny” dzieci „pracuj\u0105cych”. Starsze dzieci znaj\u0105ce angielski staraj\u0105 si\u0119 wykorzysta\u0107 okazj\u0119 do \u0107wiczenia j\u0119zyka, wo\u0142aj\u0105c za nami podstawowe znane sobie sformu\u0142owania: \u201cwhere are you from\u201d, \u201cwhat is your name\u201d.<\/p>\n

Spotykaj\u0105c jednak \u2013 szczeg\u00f3lnie w du\u017cych miastach lub miejscach atrakcyjnych turystycznie \u2013 dzieci zatrudnione zawodowo jako ma\u0142oletni \u017cebracy trzeba by\u0107 \u015bwiadomym, \u017ce s\u0105 one elementem wielkiego biznesu.<\/p>\n

Pieni\u0105dze zbierane przez te dzieci sumarycznie s\u0105 ogromnymi kwotami w\u0119druj\u0105cymi do czyjej\u015b kasy. Widz\u0105c brudnego malucha d\u017awigaj\u0105cego na ma\u0142ym bioderku jeszcze mniejsze dziecko wydaje nam si\u0119 mo\u017ce, \u017ce wspieramy czyje\u015b gospodarstwo, gdzie mama dzielnie robi pranie lub rodzi w\u0142a\u015bnie kolejnego braciszka…. nic bardziej mylnego.<\/p>\n

\u017bebractwo jest bardzo op\u0142acalne, bior\u0105c w tym udzia\u0142 wspieramy ten interes daj\u0105c dziecku jedynie namiastk\u0119 sukcesu i tak\u0105\u017c nauk\u0119 na ca\u0142e \u017cycie.<\/strong><\/span><\/p>\n

Pr\u00f3cz \u017cebrz\u0105cych dzieci spotyka si\u0119 \u015bwi\u0119tych m\u0119\u017c\u00f3w zwanych sadhu, najcz\u0119\u015bciej w pomara\u0144czowych szatach lub gaines czyli nepalskich bard\u00f3w, w\u0119drownych muzyk\u00f3w. Tym z kolei osobi\u015bcie ch\u0119tnie udost\u0119pniam jakie\u015b rupii czasami. Najcz\u0119\u015bciej \u015bwiadomie wybrali taki styl \u017cycia; spotkanie z nimi zawsze przypomina mi o relatywno\u015bci wszystkich moich doczesnych stara\u0144 zwi\u0105zanych z kolorem poszewek czy menu na dzisiejszy obiad.<\/p>\n

Polecam \u015bwietny film je\u017celi chcesz w p\u00f3\u0142torej godziny ogarn\u0105\u0107 indusk\u0105 dusz\u0119, idea\u0142y, przes\u0105dy tego kraju. Akcja dzieje si\u0119 w Tamil Nadu – po\u0142udniowym stanie Indii – i Varanasi, ale kontekst filmu dotyczy kultury nepalskiej tak samo. Zrobiony przez Tamil\u00f3w, oparty na tamilskiej powie\u015bci, pokazuje fabu\u0142\u0119 nieco prymitywnie a sceny s\u0105 bardzo wyra\u017anie podkr\u0119cone z celem gry na emocjach widza, co mo\u017ce by\u0107 wkurzaj\u0105ce dla niekt\u00f3rych smakoszy kina.<\/p>\n

Ostrzegam, film jest mocny i wi\u0119kszo\u015b\u0107 Europejczyk\u00f3w nie wyra\u017ca si\u0119 o nim pochlebnie. Ale pozwala posmakowa\u0107 prawdziwych Indii i zrozumie\u0107 status, jaki maj\u0105 w tym kraju sadhu. Jeden z moich ulubionych.<\/p>\n