„Klasztor w U\u0142an-Ude, stolicy Buriacji, jest jedn\u0105 z najwi\u0119kszych atrakcji, jakie widzia\u0142em w ZSRR. Zosta\u0142 zbudowany gdy Stalin by\u0142 u szczytu w\u0142adzy. Nie rozumia\u0142em jak to si\u0119 mog\u0142o sta\u0107, ale taki fakt pom\u00f3g\u0142 mi u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce duchowo\u015b\u0107 jest tak g\u0142\u0119boko zakorzeniona w ludzkim umy\u015ble, \u017ce bardzo trudno jest, je\u015bli nie jest niemo\u017cliwe, aby j\u0105 wykorzeni\u0107\u2026”<\/em><\/span>
\nDalajlama XIV<\/p>\n

W\u015br\u00f3d mi\u0119dzynarodowej ludzkiej masy, rodzin czekaj\u0105cych na nie wiadomo co siedzieli\u015bmy i my. Miejsce by\u0142o spore, mo\u017cna by\u0142o tam kupi\u0107 jakie\u015b fast-foody lub dania zwyczajnej kuchni azjatyckiej czy europejskiej, wypi\u0107 kawk\u0119 lub napi\u0107 si\u0119 dziwnego soku, w kt\u00f3rym mieszali \u015bwie\u017cy sok marchewkowy ze zwyk\u0142\u0105 oran\u017cad\u0105.<\/p>\n

Zasn\u0119\u0142am na naszych baga\u017cach z otwart\u0105 buzi\u0105. Gdy obudzi\u0142am si\u0119, zobaczy\u0142am, \u017ce jaki\u015b ruski lama syberyjskiego od\u0142amu buddyzmu umie\u015bci\u0142 nad moj\u0105 g\u0142ow\u0105 i otwartymi ustami znak swojej r\u0119ki k\u0142ad\u0105cy buriack\u0105 sylab\u0119 ochronn\u0105.<\/p>\n

Znak tkwi\u0142 ko\u0142o moich ust jak namalowany czcionk\u0105 w powietrzu.<\/strong><\/span><\/p>\n

Ot taki sen mia\u0142am.\u00a0<\/span>W kontek\u015bcie mojego pyskatego j\u0119zyka, kt\u00f3rego u\u017cywam by na mojej stronie wypowiada\u0107 si\u0119 krytycznie wobec kr\u00f3luj\u0105cego re\u017cimu b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo ruskiego lamy wydaje si\u0119 by\u0107 bardzo korzystnym wydarzeniem.<\/p>\n

Buriacka tradycja wi\u0105\u017ce si\u0119 z sieci\u0105 stoj\u0105cych w centralnej Rosji dacan\u00f3w.<\/strong><\/span><\/p>\n

Pierwsz\u0105 rzecz\u0105 po obudzeniu, jaka przysz\u0142a mi do g\u0142owy by\u0142 Iwo\u0142ginskij Dacan. Jest to najwi\u0119kszy buddyjski kompleks klasztorny w Rosji i duchowa stolica tradycyjnej buddyjskiej Sanghi w Rosji.<\/p>\n

Iwo\u0142ginskij Dacan znajduje si\u0119 w Republice Buriacji, 36 km od U\u0142an-Ude. Ta \u015bwi\u0105tynia uzyska\u0142a pozwolenie na budow\u0119 od samego Stalina w roku 1945.<\/strong><\/span><\/p>\n

Od 1937 roku w regionie Zabajkalia nie istnia\u0142y \u017cadne oficjalnie funkcjonuj\u0105ce buddyjskie o\u015brodki religijne. Dzi\u0119ki staraniom starych lam\u00f3w, kt\u00f3rzy do 1945 roku powr\u00f3cili z zes\u0142a\u0144 i oboz\u00f3w, w grudniu 1945 roku stopniowo zezwolono na otwarcie dacan\u00f3w w Republice Buriacji.<\/p>\n

Jednym z tych lam\u00f3w by\u0142 znany buriacki uczony buddyjski Bidiya Dandaron. By\u0142 on r\u00f3wnie\u017c mentorem duchowym i historykiem. W swoich ksi\u0105\u017ckach pr\u00f3bowa\u0142 sformu\u0142owa\u0107 filozoficzn\u0105 doktryn\u0119 neobuddyzmu jako „buddyzm dla Europejczyk\u00f3w”. Za swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Dandaron by\u0142 wielokrotnie s\u0105dzony przez w\u0142adze sowieckie. 3 czerwca 1937 Dandaron zosta\u0142 aresztowany i skazany na 10 lat, zwolniony 4 lutego 1943, 10 listopada 1948 ponownie aresztowany.<\/p>\n

W okresie mi\u0119dzy uwi\u0119zieniem Dandaron wraz z Lam\u0105 Padma-Dorji napisa\u0142 wniosek do Stalina o odrodzenie klasztor\u00f3w buddyjskich w Buriacji. Po li\u015bcie nast\u0105pi\u0142a szybka reakcja: w 1946 roku rozpocz\u0119to budow\u0119 Iwo\u0142ginskiego Dacanu.<\/p>\n

Dacan ten otrzyma\u0142 nazw\u0119 Tvges Bayaskhalantai Ulzy Nomoy Khvrdyn Khiid co oznacza „klasztor w miejscu, gdzie obraca si\u0119 Ko\u0142o Nauki przynosz\u0105ce Szcz\u0119\u015bcie i pe\u0142ne Rado\u015bci”.<\/strong><\/span><\/p>\n

W \u0142agrach Dandaron pozyska\u0142 pierwszych uczni\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znajdowa\u0142 si\u0119 Polak imieniem Kokoszka. Przed opuszczeniem \u0142agru Kokoszka dokona\u0142 umy\u015blnego z\u0142amania r\u0119ki i pod gipsem ukry\u0142 arkusze neobuddyjskiego r\u0119kopisu Dandarona. G\u0142\u00f3wn\u0105 ide\u0105 manuskryptu by\u0142a synteza nauk buddyjskiej tradycji Gelugpa ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 europejsk\u0105 filozofi\u0105 i nauk\u0105.<\/p>\n

W 1991 roku Iwo\u0142gi\u0144ski Dacan otworzy\u0142 niepa\u0144stwowy instytut buddyjski Dashi Choinkhorlin, kt\u00f3rego dzia\u0142alno\u015b\u0107 ma na celu pog\u0142\u0119bione studiowanie i nauczanie filozofii buddyjskiej zgodnie z programami szk\u00f3\u0142 klasztornych przedrewolucyjnej Buriacji.<\/p>\n

W roku 1999 Dacan otrzyma\u0142 licencj\u0119 instytucji szkolnictwa wy\u017cszego. Obecnie na uniwersytecie studiuje oko\u0142o 100 student\u00f3w z r\u00f3\u017cnych region\u00f3w Rosji. Studiuj\u0105 filozofi\u0119 buddyjsk\u0105, staroburiackie pismo, teksty kanoniczne, ikonografi\u0119, medycyn\u0119, tantr\u0119 i inne pokrewne nauki.<\/p>\n

Od zesz\u0142ego roku trwa\u0142 demonta\u017c starego hotelu, w kt\u00f3rym przebywa\u0142 Dalajlama XIV podczas swoich wizyt w Dacanie Iwo\u0142gi\u0144skim w czasach sowieckich. W roku bie\u017c\u0105cym dnia 2 sierpnia odby\u0142o si\u0119 otwarcie hotelu i kawiarni kuchni buriackiej Nalai po\u0142o\u017conej po zachodniej stronie terytorium Iwo\u0142gi\u0144skiego Dacanu. Tego dnia lamowie przeczytali kr\u00f3tki tekst rabnai – konsekracji obiektu nowej kawiarni – i jako pierwsi spr\u00f3bowali kuchni buriacko-mongolskiej, w kt\u00f3rej specjalizuje si\u0119 Nalay.<\/p>\n

\u00bb\u00a0\u00a0Spotkali\u015bmy buriackich lam\u00f3w w drodze do Nepalu<\/a><\/span><\/p>\n