W sercu surowych Himalaj\u00f3w \u015bmier\u0107 nie jest ko\u0144cem, lecz aktem mi\u0142osierdzia. Przetrwa\u0142a tam tradycja jhator<\/em> \u2013 podniebnego poch\u00f3wku, kt\u00f3ry w swojej istocie niesie g\u0142\u0119bokie przes\u0142anie o wolno\u015bci od przywi\u0105zania do materii.<\/p>\n Wysokog\u00f3rski krajobraz Tybetu dyktuje twarde warunki: kamienista, wiecznie zmarzni\u0119ta ziemia uniemo\u017cliwia tradycyjny poch\u00f3wek, a dotkliwy brak drewna czyni kremacj\u0119 luksusem dost\u0119pnym tylko dla nielicznych. Jednak Tybeta\u0144czycy – jak pisa\u0142a David-N\u00e9el w swojej ksi\u0105\u017cce Mistycy i cudotw\u00f3rcy Tybetu<\/em> przekuli te fizyczne ograniczenia w najwy\u017csz\u0105 form\u0119 duchowej praktyki. \u00bb\u00a0\u00a0Wi\u0119cej o buddyzmie<\/a><\/span><\/p>\n Ceremonia odbywa si\u0119 na skalnych platformach zwanych durtro<\/em>. Pod okiem rogyapy<\/em> – cz\u0142owieka cia\u0142 – cia\u0142o zostaje po\u0107wiartowane przygotowane dla s\u0119p\u00f3w, mi\u0119so ods\u0142oni\u0119te. Te pot\u0119\u017cne ptaki, przyzwyczajone do obecno\u015bci ludzi, gromadz\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142 placu niemal jak oswojone kury, czekaj\u0105c na sygna\u0142 do uczty.<\/p>\n David-N\u00e9el zafascynowana by\u0142a nie tyle samym fizycznym aspektem poch\u00f3wku, co towarzysz\u0105cym mu stanem umys\u0142u. <\/strong><\/span><\/p>\n Opisywa\u0142a ona tak\u017ce rytua\u0142 chod<\/em>, podczas kt\u00f3rego asceta na miejscu poch\u00f3wk\u00f3w wizualizuje oddawanie w\u0142asnego cia\u0142a na po\u017carcie, by ca\u0142kowicie odci\u0105\u0107 si\u0119 od w\u0142asnego ego. To dzi\u0119ki jej relacjom rozumiemy, \u017ce ten mro\u017c\u0105cy krew w \u017cy\u0142ach obraz jest w rzeczywisto\u015bci medytacj\u0105 nad nietrwa\u0142o\u015bci\u0105 bytu.<\/p>\n Zako\u0144czenie podniebnego poch\u00f3wku jest szans\u0105 na popraw\u0119 przysz\u0142o\u015bci zmar\u0142ego. <\/strong><\/span><\/p>\n Je\u015bli s\u0119py pozostawiaj\u0105 cz\u0119\u015bci, np. ko\u015bci, te s\u0105 mielone i mieszane z tsamp\u0105<\/em> (m\u0105k\u0105 j\u0119czmienn\u0105) i r\u00f3wnie\u017c podawane ptakom. W taki spos\u00f3b oczyszcza si\u0119 negatywna karma zmar\u0142ego. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce je\u015bli jednak jakie\u015b cz\u0119\u015bci cia\u0142a pozostaj\u0105 niezjedzone przez ptaki, mo\u017ce mie\u0107 on trudno\u015bci w dalszej drodze przez bardo<\/em> i \u015bwiat samsary<\/em>.<\/p>\n Tak\u017ce, gdy s\u0119py zako\u0144cz\u0105 sw\u00f3j posi\u0142ek, rogyapa<\/em> z namaszczeniem zbiera wybrane ko\u015bci z placu poch\u00f3wku. Z tych szcz\u0105tk\u00f3w powstaj\u0105 rytualne instrumenty, kt\u00f3re czasami mo\u017cna zobaczy\u0107 na tangkach<\/em> przedstawiaj\u0105cych formy buddyjskich boddhistaw\u00f3w: kangling<\/em> (tr\u0105bka) oraz damaru<\/em> (b\u0119benki). Przenikliwy d\u017awi\u0119k tych instrument\u00f3w ma moc przywo\u0142ywania duch\u00f3w i przypominania \u017cyj\u0105cym, \u017ce ka\u017cda chwila jest cenna i ulotna.<\/p>\n \u015awiadomo\u015b\u0107 nieuchronnego kresu ziemskiej w\u0119dr\u00f3wki rzadko go\u015bci w naszych my\u015blach, gdy\u017c jako ludzie Zachodu trwamy w g\u0142\u0119bokim odci\u0119ciu od tajemnicy \u015bmierci. Po\u015bwi\u0119camy jej niewiele uwagi, przez co wizja podniebnego poch\u00f3wku \u2014 tak bliskiego naturze \u2014 budzi w nas szok. Trudno nam przyj\u0105\u0107, \u017ce w ten spos\u00f3b mogliby\u015bmy po\u017cegna\u0107 bliskich.<\/p>\n Tybeta\u0144czycy s\u0105 z odej\u015bciem znacznie bardziej oswojeni, rozumiej\u0105c, \u017ce akceptacja przemijania jest fundamentem spokoju ducha.<\/strong><\/span><\/p>\n Tam, gdzie \u017cyj\u0105 tybeta\u0144skie diaspory poza swoj\u0105 ojczyzn\u0105 – w du\u017cych miastach Nepalu, jak Kathmandu lub Pokhara, albo w Indiach – nie ma miejsca na uczt\u0119 dla s\u0119p\u00f3w. W tych miejscach Tybeta\u0144czycy praktykuj\u0105 si\u0119 kremacj\u0119.<\/p>\n \u00bb\u00a0\u00a0O rytuale kremacyjnym<\/a><\/span><\/p>\n Poni\u017cej jeszcze jest relacja z rytua\u0142u kremacyjnego w tradycji Tamang w Kathmandu:<\/p>\n \u00bb\u00a0\u00a0Rytua\u0142 po\u015bmiertny Tamang\u00f3w<\/a><\/span><\/p>\n \u00bb\u00a0\u00a0Strona g\u0142\u00f3wna<\/a><\/p>\n<\/div><\/div>\nDlaczego Tybeta\u0144czycy oddaj\u0105 cia\u0142a s\u0119pom? Surowe warunki i duchowa praktyka<\/h2>\n
\nSkoro cia\u0142o po \u015bmierci jest jedynie pust\u0105 skorup\u0105, a dusza rusza w dalsz\u0105 drog\u0119, oddanie zw\u0142ok naturze staje si\u0119 ostatecznym darem dla innych czuj\u0105cych istot.<\/strong><\/span><\/p>\nPrzebieg ceremonii jhator: Rola rogyapy i s\u0119p\u00f3w na skalnych platformach durtro<\/h2>\n
Karma i bardo \u2013 jak uczta s\u0119p\u00f3w wp\u0142ywa na dalsz\u0105 drog\u0119 duszy<\/h2>\n
Instrumenty z ko\u015bci i zachodni l\u0119k przed \u015bmierci\u0105 \u2013 dziedzictwo tradycji dzisiaj<\/h2>\n