Na powy\u017cszym zdj\u0119ciu – \u015awi\u0105tynia w Kaladi<\/em>
\n – miejscu urodzenia \u015bwi\u0119tego Adi Shankaracharya<\/em><\/p>\n

<\/h4>\n

\u201eJagat mithya, brahma satyam\u201d
\n\u091c\u0917\u0924 \u092e\u093f\u0925\u094d\u092f\u093e, \u092c\u094d\u0930\u0939\u094d\u092e\u093e \u0938\u0924\u094d\u092f\u092e<\/h4>\n

– oznacza, \u017ce \u015bwiat kt\u00f3rego do\u015bwiadczamy, w tym wymierne naukowe wnioski s\u0105 zasadniczo iluzoryczne. Jedyn\u0105 niezale\u017cn\u0105 od umys\u0142u pierwotn\u0105 prawd\u0105 jest brahma – t\u0142umaczone jako dusza, \u015bwiadomo\u015b\u0107, j\u0119zyk lub niesko\u0144czony, wieczny, nieuwarunkowany umys\u0142. Ci, kt\u00f3rzy nalegaj\u0105, \u017ce historia jest prawdziwa, a mitologia fa\u0142szywa, przeciwstawiaj\u0105 si\u0119\u00a0tej niedualistycznej sentencji Adi Shankaracharya.<\/p>\n

Ta doktryna redukuj\u0105ca \u015bwiat do zwyk\u0142ej iluzji, popularnie znana jako Maya Vada \u2013 pozwoli\u0142a Shankarze zrobi\u0107 co\u015b niezwyk\u0142ego: zjednoczy\u0107 ziemi\u0119 z rozmaitymi wsp\u00f3lnotami i zbli\u017cy\u0107 do siebie zr\u00f3\u017cnicowane, pozornie nie do pogodzenia r\u00f3\u017cne wsp\u00f3lnoty<\/strong> – od buddyst\u00f3w, mimansak\u00f3w (ortodoksyjni wyznawcy Wed) i Vedantins (p\u00f3\u017aniejsi pustelnicy wedyjscy), do Shaiv\u00f3w (jedna z najstarszych sekt hinduizmu), Vaishnaw\u00f3w i Shakt\u00f3w.<\/p>\n

M\u0119drzec na arenie polityki<\/h4>\n

Filozofia Shankara jest ca\u0142kowicie wedyjska.<\/p>\n

W przeciwie\u0144stwie do buddyst\u00f3w i d\u017cinist\u00f3w, post\u0119powa\u0142 on za naukami Wed i ca\u0142kowicie podporz\u0105dkowa\u0142 si\u0119 jej bezosobowemu autorytetowi, co uczyni\u0142o go wyznawc\u0105. W swoich komentarzach i monografiach nieustannie doszukiwa\u0142\u00a0si\u0119 owej bezforemnej bosko\u015bci, kt\u00f3ra jest jedyn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 istniej\u0105c\u0105 poza wszystkimi dualizmami. Wielu uwa\u017ca to za przyj\u0119cie buddyjskiego punktu widzenia w wersji wedyjskiej i Shankarowi zarzuca si\u0119 cz\u0119sto ukryta filozofi\u0119 buddyjsk\u0105 – prachanna bauddha – \u092a\u094d\u0930\u091a\u0902\u0923\u093e \u092c\u094c\u0926\u094d\u0927 .<\/p>\n

Poematy Shankara wys\u0142awiaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c kilka konkretnych boskich postaci, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 w pismach Purana. Z\u0142o\u017cy\u0142 on w tych pismach ho\u0142d Shivie, Vishnu i Shakti. To czyni go – po Vyasie – pierwszym wedyjskim uczonym, kt\u00f3ry jawnie \u0142\u0105czy hinduizm wedyjski z hinduizmem puranicznym, co kilka stuleci p\u00f3\u017aniej zosta\u0142o przedstawione jako doktryna przez innych nauczycieli Vedanta, takich jak Ramanuja, Madhva i Vallabha.<\/p>\n

Przy pomocy swoich nauk o o bezforemno\u015bci i nico\u015bci, oraz iluzji wszelkiego bytu, Shankar zjednoczy\u0142 wiele \u015bwi\u0119tych miejsc Indii, tworz\u0105c szlaki pielgrzymek, kt\u00f3re definiowa\u0142y Indie jako jeden kraj. Wed\u0142ug podania podr\u00f3\u017cowa\u0142 on z Kerali do Kaszmiru, z Pune do antycznej Dwarki we wsp\u00f3\u0142czesnej Odisie, z Shringeri w dzisiejszej Karnatace do Badari w Uttarkhand, z Kanchi (Kanchipuram ) w Tamil Nadu do Kashi (Varanasi) w Uttar Pradesh, wzd\u0142u\u017c himalajskich stok\u00f3w i biegu rzek Narmada i Ganga oraz wzd\u0142u\u017c wschodnich i zachodnich wybrze\u017cy morskich.<\/p>\n

Shankar nie by\u0142 wi\u0119c filozofem z ko\u015bci s\u0142oniowej; by\u0142 on m\u0119drcem politycznym, anga\u017cuj\u0105cym si\u0119 i odpowiadaj\u0105cym na historyczny kontekst swojego czasu. Poprzez filozofi\u0119, poezj\u0119 i pielgrzymskie praktyki pr\u00f3bowa\u0142 zwi\u0105za\u0107 subkontynent indyjski notorycznie rozdzielony nowo rodz\u0105cymi si\u0119 doktrynami i rz\u0105dami \u00f3wczesnych w\u0142adc\u00f3w.<\/strong><\/p>\n

Kontekst historyczny<\/h4>\n

W swoim komentarzu do Brahma Sutra (1.3.33) Adi Shankara zauwa\u017cy\u0142 – \u201cMo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce nigdy nie by\u0142o uniwersalnego w\u0142adcy, tak jak i nie ma go teraz\u201d – jego spo\u0142ecze\u0144stwo jest rozdrobnione i brakuje powszechnej akceptacji dla uniwersalnej mitologii Chakravarti, czyli wszechobecnej \u015bwiadomo\u015bci istniej\u0105cej zar\u00f3wno w religii buddyjskiej, d\u017cinistycznej jak i hinduskiej.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 historyk\u00f3w zgadza si\u0119, \u017ce Adi Shankaracharya \u017cy\u0142 w VIII wieku, czyli 1200 lat temu – oko\u0142o 1300 lat po Buddzie. \u00a0Ten okres by\u0142 istotnym zakr\u0119tem w historii Indii – pomi\u0119dzy upadkiem imperium Gupta 1500 lat temu, a muzu\u0142ma\u0144skim podbojem Azji Po\u0142udniowej 1000 lat temu. Harshavardhan, w\u0142adaj\u0105cy Kannauj umar\u0142, Rashtrakutowie utrzymywali w\u0142adz\u0119 po obu stronach rzeki Narmada, pozostaj\u0105c nieustannie w wojennych stosunkach z Pratiharami z p\u00f3\u0142nocy, Palas na wschodzie i z Chalukya na po\u0142udniu subkontynentu. J\u0119zyki regionalne i skrypty, kt\u00f3re s\u0105 teraz tak znane, jeszcze si\u0119 nie pojawi\u0142y. \u015awi\u0105tynie z Indii Po\u0142udniowej nie mia\u0142y charakterystycznych bram w stylu gopuram, Ramajana jeszcze nie by\u0142a przet\u0142umaczona na j\u0119zyk tamilski, Jayadeva jeszcze nie napisa\u0142 Gita Govinda. Adi Shankar podr\u00f3\u017cowa\u0142 po ca\u0142ym kraju komunikuj\u0105c si\u0119 jedynym j\u0119zykiem, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy\u0142 intelektualn\u0105 elit\u0119 Ziemi: sanskrytem.<\/p>\n

Aby zrozumie\u0107 w\u0142a\u015bciwie ducha czasu, musimy odczu\u0107 fundamentalne napi\u0119cie spo\u0142ecze\u0144stwa indyjskiego istniej\u0105ce w\u00f3wczas pomi\u0119dzy \u015bwiatem podtrzymuj\u0105cym rytua\u0142y, wi\u0105\u017c\u0105cym \u017cycie gospodarstwa czynno\u015bciami rytualnymi a odej\u015bciem od rytua\u0142u, prostym \u017cyciem pustelniczym.<\/p>\n

\u017bycie brami\u0144skie vs \u017cycie pustelnika<\/h4>\n

Kiedy Aleksander Macedo\u0144ski najecha\u0142 Indie w 327 przed n.e., pogl\u0105d wedyjski faworyzowa\u0142 \u017cycie w gospodarstwach domowych, podczas gdy buddyzm w tym czasie \u2013 a tak\u017ce d\u017cinizm i Ajivika – popiera\u0142 praktyki pustelnicze.<\/p>\n

W czasach Shankara pogl\u0105d wedyjski zosta\u0142 rozszczepiony na \u015bwiatopogl\u0105d Mimansaki, kt\u00f3ry sprzyja\u0142 gospodarczemu \u017cyciu brahmin\u00f3w, oraz \u015bwiatopogl\u0105d Vedantik, kt\u00f3ry protegowa\u0142 \u017cycie pustelnicze.<\/p>\n

Wielu historyk\u00f3w i religioznawc\u00f3w zgadza si\u0119, \u017ce to potwierdza wp\u0142yw buddyzmu na nauki wedyjskie. Zapomina si\u0119 czasami o wp\u0142ywie nauk wedyjskich na buddyzm. Budda jako nauczyciel-pustelnik zosta\u0142 w kt\u00f3rym\u015b momencie zast\u0105piony przez Bodhisattw\u0119 oraz jego kobiec\u0105 posta\u0107 – Tar\u0119 – kt\u00f3ra wynosi wsp\u00f3\u0142czucie nad m\u0105dro\u015bci\u0105.<\/p>\n

Dzieci\u0144stwo Adi Shankaracharya<\/h4>\n

Adi Shankara urodzi\u0142 si\u0119 w ubogiej rodzinie brami\u0144skiej we wsi Kaladi we wsp\u00f3\u0142czesnej Kerali. Jego ojciec \u2013 zwany Shivaguru – co sugeruje korzenie w tradycji Shaiva – zmar\u0142, gdy Shankar by\u0142 bardzo m\u0142ody. Zosta\u0142 on wychowany przez matk\u0119, znan\u0105 pod imieniem Aryamba \u00a0– co oznacza \u201cszlachetnie urodzona\u201d. Matka by\u0142a wyznawc\u0105 Kriszny maj\u0105c korzenie w religijnym od\u0142amie hinduizmu Vaishnava. Pomimo protest\u00f3w matki, Shankar postanowi\u0142 zosta\u0107 pustelnikiem.<\/p>\n

Powszechnie znana jest legenda o tym, jak Adi Shankara w dzieci\u0144stwie bra\u0142 k\u0105piel w pobli\u017cu ghatu (miejsce kremacji) w rzece Periyar i zosta\u0142 z\u0142apany przez krokodyla. Z nog\u0105 w paszczy gada ponownie zapyta\u0142 si\u0119 swojej matki o pozwolenie na Sanyasam (praktyki pustelnicze), m\u00f3wi\u0105c \u017ce je\u015bli si\u0119 zgodzi, wtedy krokodyl go wypu\u015bci. Matka w\u00f3wczas zgodzi\u0142a si\u0119 i tak w\u0142a\u015bnie si\u0119 sta\u0142o. Adi Shankara przyj\u0105\u0142 Sanyasam i opu\u015bci\u0142 Kaladi, a miejsce zosta\u0142o nazwane Crocodile Ghat.<\/p>\n

Spotkanie guru Govinda Bhagavatpada<\/h4>\n

Pozostawiwszy sw\u0105 matk\u0119 pod opiek\u0105 krewnych\u00a0Sankara opu\u015bci\u0142 Kaladi i pow\u0119drowa\u0142 na p\u00f3\u0142noc w poszukiwaniu nauczyciela, kt\u00f3ry udzieli mu inicjacji do praktyki Sanyasa.\u00a0Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej dotar\u0142 do brzeg\u00f3w rzeki Narmada,\u00a0gdzie dowiedzia\u0142 si\u0119 \u017ce w pobliskiej jaskini\u00a0mieszka wielki jogin. Adi Shankara skierowa\u0142 si\u0119 tam i stan\u0105\u0142 przed wej\u015bciem , \u015bpiewaj\u0105c o joginach w kilku wersach.<\/p>\n

Jogin \u015ari Govinda Bhagavatpada – kt\u00f3rego imi\u0119 r\u00f3wnie\u017c sugeruje korzenie Vaishnava – \u00a0ucze\u0144 wielkiego nauczyciela Vedanta \u00a0Sri Gaudapady, zapyta\u0142 z wn\u0119trza jaskini, kim jest ten kto stoi przy wej\u015bciu.\u00a0Odpowied\u017a Shankara mia\u0142a form\u0119 10 zwrotek ko\u0144cz\u0105cych si\u0119 refrenem „Sivahkevaloham” – \u00a0„Siva we w\u0142asnej osobie”, co zosta\u0142o zapisane w hinduskiej literaturze jako Dasa Sloki. \u00a0Wielce zadowolony guru wyszed\u0142 na zewn\u0105trz jaskini, a Shankara pora\u017cony jego osobowo\u015bci\u0105 upad\u0142 mu do st\u00f3p.\u00a0\u00a0Govinda Bhagavatpada zaakceptowa\u0142 Shankara jako swojego ucznia i udzieli\u0142 mu inicjacji do wszystkich\u00a0Mahavakaja – nauk ksi\u0105g Upanishady. Shankara \u017cy\u0142 ze swym guru przez oko\u0142o 3 lata i nauczy\u0142 si\u0119 pod jego przewodnictwem duchowych prawd i praktyk.<\/p>\n

Po opanowaniu wszystkich umiej\u0119tno\u015bci guru udzieli\u0142 Shankara b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa na drog\u0119 i przykaza\u0142, \u017ce powinien on sporz\u0105dzi\u0107 autorytatywny komentarz do Brahma Sutras. Udzieli\u0142 te\u017c instrukcji odno\u015bnie nauk, kt\u00f3re powinien g\u0142osi\u0107 i poinstruowa\u0142 go, aby ten uda\u0142 si\u0119 do Benaras (Varanasi),\u00a0duchowego i kulturowego centrum Indii w tamtym czasie.<\/p>\n

Spotkanie z Nietykalnym<\/h4>\n

Z centralnych Indii Shankara przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Varanasi, gdzie przebywa\u0142 cztery lata. Tam zebra\u0142 on wielu uczni\u00f3w i wykonywa\u0142 prace jako nauczyciel zlecon\u0105 przez jego guru.<\/p>\n

W tym okresie spotka\u0142 on chandala \u2013 stra\u017cnika krematorium \u2013 przedstawiciela najbrudniejszej kasty \u201cnietykalnych\u201d w hierarchii kast hinduskich. Gdy Shankar zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do niego, by ten przesun\u0105\u0142 si\u0119, nie chc\u0105c go dotyka\u0107, chandala odpowiedzia\u0142 mu pytaniem: \u201cCzy chcesz przesun\u0105\u0107 to cia\u0142o, kt\u00f3re zosta\u0142o zbudowane z po\u017cywienia, czy dusz\u0119? Form\u0119, czy bezforemno\u015b\u0107, to co ograniczone czy to co niesko\u0144czone masz na my\u015bli?\u201d<\/strong> Ten incydent mia\u0142 g\u0142\u0119boki wp\u0142yw na Shankara sk\u0142aniaj\u0105c go do zakwestionowania istoty cia\u0142a tak jak proponowa\u0142a to tradycja pustelnicza.<\/p>\n

Shankar wychowa\u0142 si\u0119 w tradycji Varna Ashrama Dharma, gdzie czysto\u015b\u0107 kasty mia\u0142a du\u017ce znaczenie, tak wi\u0119c jego akceptacja napotkanego chandala jako swego guru mia\u0142a szczeg\u00f3lny wymiar. To zdarzenie nak\u0142oni\u0142o go do u\u0142o\u017cenia pi\u0119ciu linijek formu\u0142uj\u0105cych tamto spotkanie pod nazw\u0105 Manisha Panchakam. W tych zwrotkach formu\u0142uje on pogl\u0105d poza podzia\u0142ami b\u0119d\u0105cymi \u017ar\u00f3d\u0142em dualizmu. M\u0105dro\u015b\u0107 jest tu ostatecznie warto\u015bci\u0105 nadrz\u0119dn\u0105 wzgl\u0119dem kasty.<\/p>\n

Spotkanie z uczonym Mandana Mishra<\/h4>\n

Adi Shankara napotka\u0142 wkr\u00f3tce Mandana Mishra \u2013 wielkiego uczonego szko\u0142y Mimansaka w Mahismati w regionie Bihar, z kt\u00f3rym przedsi\u0119wzi\u0105\u0142 debat\u0119 o wy\u017cszo\u015bci wiedzy nad rytua\u0142em<\/strong>. Trwa\u0142a ona d\u0142ugo, a\u017c w ko\u0144cu wielki uczony przyzna\u0142 wygran\u0105 Shankarze. \u00a0Po zako\u0144czonej debacie \u017cona uczonego, Ubhaya Bharati, figlarnie wyzwa\u0142a Shankara na debat\u0119 na temat wiedzy o sztuce erotycznej. W\u00f3wczas celibowany Shankara przyzna\u0142 swoje braki w tym temacie, a kobieta zapyta\u0142a go jak mo\u017ce on oczekiwa\u0107 zrozumienia natury bytu bez do\u015bwiadczenia zmys\u0142owej przyjemno\u015bci i intymno\u015bci emocjonalnej<\/strong>. To co nast\u0105pi\u0142o p\u00f3\u017aniej pokryte jest tajemnic\u0105, zapewne za spraw\u0105 przybywszych w XVI wieku purytan\u00f3w. Inne \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105 tak\u017ce, \u017ce Shankara zg\u0142\u0119bia\u0142 nauki Kamy za pomoc\u0105 medytacji w odosobnieniu.<\/p>\n

Adi Shankara wykorzysta\u0142 swoje si\u0142y jogiczne, aby wst\u0105pi\u0107 w cia\u0142o Amaru – kr\u00f3la Kaszmiru – i o\u017cywi\u0107 je na tyle d\u0142ugo,by m\u00f3c cieszy\u0107 si\u0119 wszelkimi przyjemno\u015bciami cia\u0142a. Legenda g\u0142osi, \u017ce do\u015bwiadczenie to doprowadzi\u0142o Shankara do napisania erotycznej poezji mi\u0142osnej znanej jako Amaru Shataka<\/strong>. W Kaszmirze, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce w Shringeri<\/strong> – w dzisiejszej Karnatace – Shankar ustanowi\u0142 \u015bwi\u0105tynie dla swego osobistego b\u00f3stwa \u2013 Sharada<\/strong>, kt\u00f3ra jest powszechnie okre\u015blana jako Saraswati trzymaj\u0105ca ksi\u0105\u017ck\u0119. Trzyma ona r\u00f3wnie\u017c garnek i papug\u0119 – symbole \u017cycia domowego i zmys\u0142owego – \u015bwiadcz\u0105ce o uznaniu przez Shankara erotyki, cia\u0142a oraz faktu istnienia materii, innymi s\u0142owy o przyj\u0119ciu przez niego nauk tantry. To stanowi fundament zwi\u0105zku Shankara z tantryckim geometrycznym symbolem boskiej kobiecej natury – \u201cshree-yantra\u201d<\/strong>.<\/p>\n

Pogrzeb matki<\/h4>\n

Shankar powr\u00f3ci\u0142 do Kaladi, aby wykona\u0107 rytua\u0142 po\u017cegnalny dla swojej matki, dowiedziawszy si\u0119 o jej \u015bmierci. Jednak\u017ce, wedle tradycji wedyjskiej, rezygnuj\u0105c z \u017cycia domowego, pustelnik nie mo\u017ce wykonywa\u0107 rytua\u0142\u00f3w domowych, takich jak pogrzeby. Jako pustelnik, Shankara zrezygnowa\u0142 ze swojej roli jako syna i nie mia\u0142 zobowi\u0105za\u0144 wobec kobiety, kt\u00f3ra kiedy\u015b by\u0142a jego matk\u0105. Ale Shankara sprzeciwi\u0142 si\u0119 tej tradycji. Za\u017cegna\u0142 wykonanie rytua\u0142u w krematorium i zani\u00f3s\u0142 cia\u0142o matki na teren swojego gospodarstwa, gdzie odprawi\u0142 rytua\u0142 pogrzebowy.<\/p>\n

Zas\u0142ugi dla spo\u0142ecze\u0144stwa \u00f3wczesnych Indii<\/h4>\n

Nast\u0119pnie uda\u0142 si\u0119 do Indii, ustanawiaj\u0105c plac\u00f3wki swojej szko\u0142y \u00a0w czterech zak\u0105tkach Indii, ca\u0142y czas planuj\u0105c trasy pielgrzymkowe. Ustanowi\u0142 on\u00a0\u201cakhara\u201d – miejsca debat dla pustelnik\u00f3w r\u00f3\u017cnych sekt, o kt\u00f3rych powiedziano, \u017ce wykorzystuj\u0105 swoj\u0105 wiedz\u0119, fizyczne i jogiczne umiej\u0119tno\u015bci, aby chroni\u0107 hinduizm. Zorganizowa\u0142 te\u017c wsp\u00f3lne spotkania w miejscach pielgrzymek, tak\u017ce w szczeg\u00f3lnym okresie festiwalu Kumb Mela.<\/p>\n

Shankar zmar\u0142 w m\u0142odym wieku 32 lat w regionie Himalaj\u00f3w. Historia g\u0142osi, \u017ce jego ojciec \u2013 otrzymawszy od Shivy alternatyw\u0119 \u2013 wybra\u0142 dla swego syna kr\u00f3tkie, ale niezwyk\u0142e \u017cycie, zamiast zwyk\u0142ego d\u0142ugiego \u017cycia. Wed\u0142ug legendy cudowne dziecko mia\u0142o umrze\u0107 w wieku o\u015bmiu lat, ale uzyska\u0142 od Shivy przed\u0142u\u017cenie o dodatkowe 8 lat, by m\u00f3c odgrzeba\u0107 prawd\u0119 o Vedach. Jego komentarze i monografie by\u0142y tak genialne, \u017ce Vyasa – mityczny autor ksi\u0105g wedyjskich przed\u0142u\u017cy\u0142 \u017cycie ch\u0142opca o kolejne 16 lat, aby ten m\u00f3g\u0142 rozprzestrzeni\u0107 swoje idee.<\/p>\n

Zrozumienie nauk Adi Shankaraacharya<\/h4>\n

Odmienno\u015b\u0107 mentalno\u015bci indyjskiej w stosunku do \u015arodkowego Wschodu, Europy i Ameryki jest niezaprzeczalna. Dla przybysz\u00f3w wydaje si\u0119 by\u0107 chaotyczna, na skraju za\u0142amania i podzia\u0142u. Dla mieszka\u0144c\u00f3w Indii wychowanych na naukach wedyjskich nauka Wed ma znaczenie genialnego szale\u0144stwa. Zewn\u0119trzny i wewn\u0119trzny pogl\u0105d na nauki Indii jest wi\u0119c rozbie\u017cny.<\/p>\n

Shankar jako hindus wykorzysta\u0142 doktryn\u0119 iluzji, aby obna\u017cy\u0107 fragmentaryczne i ograniczone \u015bwiatopogl\u0105dy: wszystkie idee i zrozumienie ich s\u0142\u00f3w s\u0105 niedoskona\u0142e i niekompletne, ale zwodz\u0105 nas, zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce s\u0105 doskona\u0142e i kompletne.<\/p>\n

Aby zrozumie\u0107 Shankara musieliby\u015bmy uwolni\u0107 si\u0119 od dualistycznej abrahamicznej koncepcji prawdziwego boga i fa\u0142szywych bog\u00f3w, kt\u00f3ra do dzi\u015b ma wielki wp\u0142yw na polityczne i naukowe debaty. Do hinduizmu ta koncepcja dociera w swej dualistycznej postaci, sugeruj\u0105c, \u017ce mo\u017ce istnie\u0107 b\u00f3g sko\u0144czony i b\u00f3g niesko\u0144czony, gdzie zwi\u0105zek formy i bezkszta\u0142tnej bosko\u015bci jest podobny do zwi\u0105zku mi\u0119dzy d\u017awi\u0119kiem a sensem, bez kt\u00f3rego \u017cadne s\u0142owo nie mo\u017ce istnie\u0107.<\/p>\n

Shankar widzi otaczaj\u0105cy \u015bwiat jako pe\u0142en ograniczonych prawd<\/strong> \u2013 podobnie jak buddy\u015bci. Jednak \u2013 w przeciwie\u0144stwie do nich \u2013 podkre\u015bla on, \u017ce istniejemy na platformie niezak\u0142\u00f3conej wiecznej, bezgranicznej prawdy, kt\u00f3ra przypisuje sens i warto\u015b\u0107 istnieniu<\/strong>. Pierwszy jest dost\u0119pny; ten ostatni jest transcendentalny i nieuchwytny. Do\u015bwiadczenia \u017cycia s\u0105 pe\u0142ne ograniczonych i chwilowych rado\u015bci i smutk\u00f3w. Bez transcendentalnej podbudowy \u017cycie staje si\u0119 pozbawione sensu, bezwarto\u015bciowe.<\/p>\n

Odrzucenie \u201cbrahman\u201d – zrozumienia, \u017ce jest co\u015b trwa\u0142e i jednocz\u0105ce si\u0119 wewn\u0105trz nas i poza, prowadzi do nihilizmu oraz monastycznej obsesji po\u0142\u0105czonej z ide\u0105 zapomnienia o sobie – nirwany, \u00a0podczas gdy brami\u0144ska akceptacja pozwala cieszy\u0107 si\u0119 pi\u0119knem \u017cycia, jego kolorach, tre\u015bci, emocjach, do\u015bwiadczeniach, jako r\u00f3\u017cnorodnych wyrazach bosko\u015bci, pi\u0119kniejszych przez ich \u015bmiertelno\u015b\u0107.<\/p>\n

Jednym z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych buddyzm ostatecznie nie zakorzeni\u0142 si\u0119 w Indiach powszechnie, jest jego odst\u0105pienie od sztuki, postrzeganie jej jako tymczasowego wybryku ludzkiej natury stoj\u0105cego na drodze do m\u0105dro\u015bci. W przeciwie\u0144stwie do puranicznego hinduizmu, gdzie ludzkie idea\u0142y ta\u0144czy\u0142y i \u015bpiewa\u0142y,\u00a0a ich wyznawcy wys\u0142awiali sztuk\u0119, aby odkry\u0107 m\u0105dro\u015b\u0107.<\/strong><\/p>\n

Buddyjska elita unika\u0142a odprawiania rytua\u0142\u00f3w w swoich sanktuariach, kt\u00f3re by\u0142y popularne w\u015br\u00f3d mas. Adi Shankara przeciwnie, zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, jak historie i pie\u015bni przyci\u0105gaj\u0105 ludzi. Przyj\u0105\u0142 zatem puraniczne rytua\u0142y w ich \u015bwi\u0105tyniach, kt\u00f3re by\u0142y stosunkowo bardziej powszechne oraz bardziej artystyczne i spektakularne, ni\u017c sztywniejsze ekskluzywne rytua\u0142y wedyjskie. To w\u0142a\u015bnie sprawi\u0142o, ze Shankara zapami\u0119tano jako \u015bwi\u0119tego na arenie hinduizmu.<\/p>\n

Zamiast jednak spiera\u0107 si\u0119 kt\u00f3ry komentarz, poemat, pielgrzymka, \u015bwiatopogl\u0105d czy idea\u0142 jest nadrz\u0119dny lub bardziej ca\u0142kowity Shankara podkre\u015bla, \u017ce jedyn\u0105 prawd\u0105 jest bramin \u2013 zrozumienie \u2013 nieosi\u0105galne poprzez logik\u0119 i argumentacj\u0119, a jedynie poprzez wiar\u0119, bezpo\u015brednie zrozumienie nauk Wed.<\/p>\n

\n

\u00bb Kaliyuga i inne czasy<\/a><\/p>\n

\u00bb\u00a0Tu przeczytaj o naszym spotkaniu z prawdziwym sadhu<\/a><\/p>\n

\u00bb Satyagraha: jak to by\u0142o – z autobiografii Mahatmy<\/a><\/p>\n

\u00bb Ramayana, czyli o ma\u0142piej naturze cz\u0142owieka<\/a><\/p>\n

\u00bb Tajemny… – czyli dlaczego nie potrafimy zrozumie\u0107 wschodnioazjatyckiej religii<\/a><\/p>\n

\u00bb \u015ani\u0105cy \u015bwiat Indii wg. Junga<\/a><\/p>\n

<\/div>\n

\u00bb O tradycjach Indii<\/a><\/p>\n

\u00bb O festiwalach Indii<\/a><\/p>\n

\u00bb\u00a0Wi\u0119cej o \u015bwi\u0105tyniach Indii<\/a><\/p>\n

\u00bb\u00a0Wi\u0119cej o hinduizmie<\/a><\/p>\n

\u00bb\u00a0Wi\u0119cej o buddyzmie<\/a><\/p>\n<\/div><\/div>\n