Błogosławieństwo od buriackiego lamy
„Klasztor w Ułan-Ude, stolicy Buriacji, jest jedną z największych atrakcji, jakie widziałem w ZSRR. Został zbudowany gdy Stalin był u szczytu władzy. Nie rozumiałem jak to się mogło stać, ale taki fakt pomógł mi uświadomić sobie, że duchowość jest tak głęboko zakorzeniona w ludzkim umyśle, że bardzo trudno jest, jeśli nie jest niemożliwe, aby ją wykorzenić…”
Dalajlama XIV
Wśród międzynarodowej ludzkiej masy, rodzin czekających na nie wiadomo co siedzieliśmy i my. Miejsce było spore, można było tam kupić jakieś fast-foody lub dania zwyczajnej kuchni azjatyckiej czy europejskiej, wypić kawkę lub napić się dziwnego soku, w którym mieszali świeży sok marchewkowy ze zwykłą oranżadą.
Zasnęłam na naszych bagażach z otwartą buzią. Gdy obudziłam się, zobaczyłam, że jakiś ruski lama syberyjskiego odłamu buddyzmu umieścił nad moją głową i otwartymi ustami znak swojej ręki kładący buriacką sylabę ochronną. Znak tkwił koło moich ust jak namalowany czcionką w powietrzu.
Ot taki sen miałam.
W kontekście mojego pyskatego języka, którego używam by na mojej stronie wypowiadać się krytycznie wobec królującego reżimu błogosławieństwo ruskiego lamy wydaje się być bardzo korzystnym wydarzeniem.
Buriacka tradycja wiąże się z siecią stojących w centralnej Rosji dacanów.
Pierwszą rzeczą po obudzeniu, jaka przyszła mi do głowy był Iwołginskij Dacan. Jest to największy buddyjski kompleks klasztorny w Rosji i duchowa stolica tradycyjnej buddyjskiej Sanghi w Rosji.
Iwołginskij Dacan znajduje się w Republice Buriacji, 36 km od Ułan-Ude. Ta świątynia uzyskała pozwolenie na budowę od samego Stalina w roku 1945.
Od 1937 roku w regionie Zabajkalia nie istniały żadne oficjalnie funkcjonujące buddyjskie ośrodki religijne. Dzięki staraniom starych lamów, którzy do 1945 roku powrócili z zesłań i obozów, w grudniu 1945 roku stopniowo zezwolono na otwarcie dacanów w Republice Buriacji.
Jednym z tych lamów był znany buriacki uczony buddyjski Bidiya Dandaron. Był on również mentorem duchowym i historykiem. W swoich książkach próbował sformułować filozoficzną doktrynę neobuddyzmu jako „buddyzm dla Europejczyków”. Za swoją działalność Dandaron był wielokrotnie sądzony przez władze sowieckie. 3 czerwca 1937 Dandaron został aresztowany i skazany na 10 lat, zwolniony 4 lutego 1943, 10 listopada 1948 ponownie aresztowany.
W okresie między uwięzieniem Dandaron wraz z Lamą Padma-Dorji napisał wniosek do Stalina o odrodzenie klasztorów buddyjskich w Buriacji. Po liście nastąpiła szybka reakcja: w 1946 roku rozpoczęto budowę Iwołginskiego Dacanu.
Dacan ten otrzymał nazwę Tvges Bayaskhalantai Ulzy Nomoy Khvrdyn Khiid co oznacza „klasztor w miejscu, gdzie obraca się Koło Nauki przynoszące Szczęście i pełne Radości”.
W łagrach Dandaron pozyskał pierwszych uczniów, wśród których znajdował się Polak imieniem Kokoszka. Przed opuszczeniem łagru Kokoszka dokonał umyślnego złamania ręki i pod gipsem ukrył arkusze neobuddyjskiego rękopisu Dandarona. Główną ideą manuskryptu była synteza nauk buddyjskiej tradycji Gelugpa ze współczesną europejską filozofią i nauką.
W 1991 roku Iwołgiński Dacan otworzył niepaństwowy instytut buddyjski Dashi Choinkhorlin, którego działalność ma na celu pogłębione studiowanie i nauczanie filozofii buddyjskiej zgodnie z programami szkół klasztornych przedrewolucyjnej Buriacji.
W roku 1999 Dacan otrzymał licencję instytucji szkolnictwa wyższego. Obecnie na uniwersytecie studiuje około 100 studentów z różnych regionów Rosji. Studiują filozofię buddyjską, staroburiackie pismo, teksty kanoniczne, ikonografię, medycynę, tantrę i inne pokrewne nauki.
Od zeszłego roku trwał demontaż starego hotelu, w którym przebywał Dalajlama XIV podczas swoich wizyt w Dacanie Iwołgińskim w czasach sowieckich. W roku bieżącym dnia 2 sierpnia odbyło się otwarcie hotelu i kawiarni kuchni buriackiej Nalai położonej po zachodniej stronie terytorium Iwołgińskiego Dacanu. Tego dnia lamowie przeczytali krótki tekst rabnai – konsekracji obiektu nowej kawiarni – i jako pierwsi spróbowali kuchni buriacko-mongolskiej, w której specjalizuje się Nalay.
