Bangladesz jest krajem le\u017c\u0105cym w\u0142a\u015bciwie na b\u0142otach.<\/h4>\n

Doskona\u0142a komunikacja rzeczna pozwala komunikowa\u0107 si\u0119 promem pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi miastami. To zapewnia tak\u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 ryb. Jest ich tu mn\u00f3stwo rodzaj\u00f3w, a jeszcze wi\u0119cej sposob\u00f3w na ich przygotowanie.\u00a0Bangladeska gospodyni codziennie przyrz\u0105dza ryb\u0119 na inny spos\u00f3b.<\/p>\n

Nie wnikaj\u0105c w gospodarstwa domowe mo\u017cemy \u0142atwo zobaczy\u0107 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 rybnego menu w dowolnej przydro\u017cnej czy te\u017c bardziej ekskluzywnej restauracji. Wsz\u0119dzie wygl\u0105da to nast\u0119puj\u0105co; ry\u017c, czasem dal (soczewica masoor, tu bardzo smacznie przyprawiana), czasem sabzi (warzywa z przyprawami rozgotowane do sosu), koniecznie pieczywo – czyli parotha, roti lub puri – oraz ryba lub owoce morza na tysi\u0105ce sposob\u00f3w.<\/p>\n

Pr\u00f3cz tego przez ca\u0142y dzie\u0144 \u017cycie w ruchliwym punkcie miasta, czy \u017cycie osiedla muzu\u0142man\u00f3w – wszystko jedno, ch\u0119tni na przysmaki s\u0105 wsz\u0119dzie – ma szerok\u0105 ofert\u0119 przek\u0105sek. Tutaj ludzie nigdy nie id\u0105 jedz\u0105c, jak to cz\u0119sto widzi si\u0119 w zachodniej kulturze. Cz\u0119sto natomiast mo\u017cna ujrze\u0107 konsumuj\u0105cych co\u015b na stoj\u0105co przy pogaw\u0119dce, albo tu\u017c obok sprzedawcy po zakupie.<\/p>\n

I tak mamy spo\u015br\u00f3d ofert sprzedawanych z w\u00f3zka na ulicy, lub z miski niesionej na g\u0142owie:<\/p>\n

Jhol mouri<\/strong>, czyli ry\u017c dmuchany z sokiem. Do dmuchanego ry\u017cu (mouri) go\u015b\u0107 sypie posiekane warzywa – cebula, kapusta, og\u00f3rek – dodaje multum przypraw, podlewa sokiem (czyli jhol) i miesza, miesza, miesza. Ostre, lekko kwa\u015bne (ten sok jest b. smaczny, taki delikatny ocet owocowy). Ma\u0142a papierowa tutka jhol mouri – 10 taka.<\/p>\n

Fuchka<\/strong> – ma\u0142e dmuchane puste w \u015brodku kulki faszerowane ziemniaczan\u0105 papk\u0105. W West Bengal i w Nepalu takie same kulki nazywaj\u0105 si\u0119 pani puri. Tu popularne s\u0105 tak\u017ce bhel puri<\/strong>, czyli troch\u0119 wi\u0119ksze a sp\u0142aszczone nieco kulki, kt\u00f3re smaruj\u0105 t\u0105 papk\u0105 zamiast je faszerowa\u0107. Papka ziemniaczana jest – wed\u0142ug \u017cyczenia klienta – na bie\u017c\u0105co uzupe\u0142niana siekan\u0105 cebulk\u0105, zielon\u0105 chilli, suszonymi przyprawami (b\u0119dzie ostrzej, ale warto). W Nepalu taki talerzyk podlewa si\u0119 kwa\u015bnym sosem, tu za\u015b sos jest o wiele delikatniejszy i dostajesz go do male\u0144kiego kubeczka w zestawie z \u0142y\u017ceczk\u0105, by sobie swoje kulki podlewa\u0107 albo je w sosie macza\u0107. Zestaw za 10 taka to oko\u0142o 6 kulek, sosu dostajesz dolewk\u0119 wedle \u017cyczenia.<\/p>\n

<\/p>\n

Bhel puri<\/strong><\/p>\n

Kabuli<\/strong> – czyli ugotowany bengal gram, fasola znana w Polsce jako ciecierzyca, tu konkretnie jej ciemnobr\u0105zowa odmiana. Ugotowana z przyprawami, do tego domieszka siekanego og\u00f3rka, przypraw i soku tego co powy\u017cej. Ma\u0142a tutka – 10 taka.<\/p>\n

\u00bb\u00a0\u00a0Tu czytaj o kabuli i innych rodzajach indyjskich str\u0105czkowych.<\/a> <\/p>\n

Curd<\/strong> – przez ca\u0142y dzie\u0144, a przede wszystkim rano sw\u00f3j moment ma s\u0142odki jogurt o konsystencji \u015bmietanki krem\u00f3wki sprzedawany w glinianych miskach. Cz\u0119sto podaj\u0105 go z owocami. W tym samym miejscu po po\u0142udniu wzrasta sprzeda\u017c mlecznych s\u0142odyczy, z kt\u00f3rych najpopularniejsze s\u0105 – znane te\u017c u s\u0105siad\u00f3w – Rasgula<\/strong>, aromatyczne i diabelnie s\u0142odkie serowe kulki. <\/p>\n

\u00bb\u00a0\u00a0Tu znajdziesz m\u00f3j przepis na rasmalai i rasgula.<\/a><\/p>\n

Wieczorem – oko\u0142o pi\u0105tej – nadchodzi czas najwa\u017cniejszego posi\u0142ku w ci\u0105gu dnia. Wtedy pojawiaj\u0105 si\u0119 stoj\u0105ce na w\u00f3zkach wielkie kot\u0142y z wo\u0142owin\u0105. <\/strong>Sos mi\u0119sny serwuje si\u0119 w misce po 20 lub wi\u0119cej taka i\u00a0do takiej porcji wsypuje si\u0119 siekany og\u00f3rek. Czasem dodaj\u0105 tak\u017ce \u015bwie\u017cej cebulki i chilli, jednak nie wsz\u0119dzie, bo ten sos ju\u017c jest bardzo ostry. To spo\u017cywa si\u0119 z dowolnym pieczywem, najcz\u0119\u015bciej \u015bwie\u017cymi roti.<\/p>\n

Anda fry<\/strong> czyli sma\u017cone jaja – bardzo popularna przek\u0105ska skopiowana od Amerykan\u00f3w. Sma\u017cone jajko wk\u0142adaj\u0105 w hamburgerow\u0105 bu\u0142k\u0119 i potem t\u0105 bu\u0142k\u0119 jeszcze obsma\u017caj\u0105. Do bu\u0142ki dochodzi miks chilli, cebulka, ketchup.<\/p>\n

Chitti Pitha<\/strong> – kucharz ustawia sobie na ulicy dwa lub trzy kominki i na \u017celiwnych wokach piecze niewielkie kr\u0105\u017cki tych pitha. Kszta\u0142tem i smakiem przypominaj\u0105 nieco indyjskie idli – gotowane na parze bu\u0142eczki z moczonego, mielonego i fermentowanego ry\u017cu popularne w porze \u015bniadaniowej.<\/p>\n

Ci sami kucharze piek\u0105 w podobny spos\u00f3b nieco wi\u0119ksze chapti pitha<\/strong>, kt\u00f3re z kolei przypominaj\u0105 nieco indyjsk\u0105 dosa, r\u00f3wnie\u017c serwowan\u0105 w Indiach na \u015bniadanie. Ciasto na chapti pitha jest jednak nieco inne – to miks m\u0105ki ry\u017cowej i pszennej, siekanej \u015bwie\u017cej chilli oraz przypraw.<\/p>\n

<\/p>\n

Chitti pitha, chapti pitha<\/strong><\/p>\n

O ile indyjskie idli i dosa – tu znajdziesz przepis na indyjskie idli i dosa<\/a> – spo\u017cywa si\u0119 rano z sambarem i kokosowym chutneyem, o tyle bangladeskie chapti i chitti pitha s\u0105 popularne raczej wieczorem i do nich serwuje si\u0119 mn\u00f3stwo r\u00f3\u017cnych sos\u00f3w. Nie powstrzymam si\u0119 od wzmiankowania o ich rodzajach ze wzgl\u0119du na specyfik\u0119 tutejszej kuchni. I tak:<\/p>\n

–\u00a0sorissa<\/strong>, czyli gorczyca –\u00a0je\u017celi lubisz musztard\u0119, a nie odwiedzi\u0142e\u015b Bangladeszu, to zapewniam ci\u0119, \u017ce nic o tym sosie nie wiesz; syntetyczny produkt ze s\u0142oika mniej lub bardziej ostry ma si\u0119 nijak do prawdziwego produktu z nasion gorczycy. Jest on sprzedawany na targu w butelkach pod nazw\u0105 kasunda\/ kasondi.<\/p>\n

– dhuniya batha<\/strong>– zielony sos z popularnych w ca\u0142ej Azji Po\u0142udniowej listk\u00f3w dhonia, czyli kolendry (podobnej z wygl\u0105du do natki pietruszki). Doskonale ch\u0142odzi i \u0142agodzi ostre smaki… je\u017celi skosztowa\u0142e\u015b sorissa, dodaj dhuniya.<\/p>\n

– chaphar batha<\/strong>, czyli sos rybny, czy raczej wiele jego rodzaj\u00f3w… a tak\u017ce wiele innych sos\u00f3w, do kt\u00f3rych opis – w j\u0119zyku bangla – robi pani na filmie poni\u017cej.<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

Kasondi, czyli sos musztardowy sprzedawany na targu<\/strong><\/p>\n

To tylko niekt\u00f3re dania z ulicznego menu – te, kt\u00f3rych pr\u00f3bowa\u0142am osobi\u015bcie. Kuchnia bengalska jest niezwykle bogata i czasami mocno r\u00f3\u017cni si\u0119 od indyjskiej.\u00a0 Znawc\u00f3w – czy nawet tylko smakoszy – prosz\u0119 o uzupe\u0142nienia mojego opisu w komentarzach.<\/p>\n

Na ulicy sprzedaje si\u0119 te\u017c wiele rodzaj\u00f3w owoc\u00f3w pokrojonych do konsumpcji i posypanych miksem ostrych przypraw z glutaminianem sodu.<\/p>\n

\u00bb\u00a0\u00a0Owoce sprzedawane na ulicy, Bangladesz<\/a><\/p>\n

Wsz\u0119dzie bije na g\u0142ow\u0119 sw\u0105 popularno\u015bci\u0105 sok z trzciny cukrowej (10 taka za szklank\u0119) – bezkonkurencyjny produkt pobudzaj\u0105cy i od\u017cywczy, kt\u00f3ry doskonale mo\u017ce w og\u00f3le zast\u0105pi\u0107 konsumpcj\u0119 w tym klimacie… Same patyki z trzciny cukrowej – zwane gendari<\/strong> – r\u00f3wnie\u017c powszechnie \u017cuje si\u0119 na ulicy.<\/p>\n

Podobnie mo\u017cna napi\u0107 si\u0119 limonki, ta jednak jest doprawiana sol\u0105, cukrem i mieszank\u0105 przypraw z zawarto\u015bci\u0105 jeera (kumin indyjski) lub popularnego tu bardzo glutaminianu sodu, cho\u0107 mo\u017cesz oczywi\u015bcie poprosi\u0107 o czyst\u0105. Woda do picia (czysta, pitna) dost\u0119pna jest w wielu miejscach za darmo. Ludzie podchodz\u0105 i bez s\u0142owa (w Azji nie robi si\u0119 niepotrzebnych konwenans\u00f3w grzeczno\u015bciowych) nalewaj\u0105 sobie do za\u0142\u0105czonego przy butli z wod\u0105 kubka. Pij\u0105 bez dotykania ustami brzegu kubka, wszyscy z jednego; higiena zachowana.<\/p>\n

My si\u0119 musieli\u015bmy tego uczy\u0107 rejestruj\u0105c zaskoczonych czy zniesmaczonych lokals\u00f3w obserwuj\u0105cych jak si\u0119 oblewamy.<\/p>\n

Subskrybuj m\u00f3j\u00a0kana\u0142 youtube \u2013 filmy poni\u017cej.<\/strong><\/p>\n

\n

\u00bb\u00a0\u00a0Owoce sprzedawane na ulicy, Bangladesz<\/a><\/p>\n

<\/div>\n

\u00bb\u00a0\u00a0Wi\u0119cej o Bangladeszu<\/a><\/p>\n<\/div><\/div>\n