Stosunki z Indiami i rządy wojskowe w Mjanmar

Od dnia 1 lutego 2021 roku Birma (Mjanmar) znajduje się pod kontrolą wojska, kiedy to zatrzymano Aung San Suu Kyi i innych przywódców jej rządu Narodowej Ligi na rzecz Demokracji (NLD).

Jak twierdzi Sangmuan Hangsing, autor artykułu zamieszczonego w TheWire, jest to najpoważniejsze brutalne powstanie, jakie kraj widział od czasu Szafranowej Rewolucji w 2007 roku.

Relacje między Indiami i Birmą rozkwitły dzięki pięciu B – buddyzmowi, biznesowi, Bollywood, Bharatnatyam i birmańskim drzewom tekowym. W związku z tym wojskowy zamach stanu nieuchronnie wywołał reakcję w Indiach.

Podczas zamachu Indie zachowywały ostrożność w stosunkach dyplomatycznych, potępiając przemoc i pośrednio potępiając także Tatmadaw – to oficjalna nazwa rządzącej junty wojskowej w Birmie – ale nie wzmacniając legitymacji wyników wyborów w 2020 roku.

Jednym z istotnych czynników stojących za strategiczną i niejednoznaczną nieinterwencją Indii jest polityka Act East (AEP).

AEP to strategia dyplomatyczna wobec krajów Azji Południowo-Wschodniej w dziedzinie łączności, handlu, kultury, obrony i kontaktów międzyludzkich poprzez poprawę rozwoju gospodarczego w regionie północno-wschodnim (NER), będącym bramą do Azji Południowej.

Położenie geopolityczne tego regionu może służyć wzmocnieniu partnerstwa Indii zarówno z Zachodem, jak i Wschodem. Region jest domem dla setek społeczności transgranicznych, przy czym prawie każda społeczność ma własne grupy zbrojne i interesy polityczne. Chociaż kwestie te leżały w interesie krajowym i międzynarodowym, społeczności tubylcze pozostają oddolnymi interesariuszami stosunków między tymi krajami.

Niemniej jednak – pomimo tak kluczowych stanowisk – strategia Indii dotycząca wojskowego zamachu stanu w Myanmarze odbywa się kosztem obaw o bezpieczeństwo rdzennych mieszkańców, co jeszcze bardziej podnosi tę kwestię do rangi problemu narodowego.

Morderstwo dowódcy strzelców Assam, pułkownika Viplava Tripathiego, jego rodziny i czterech członków Zespołu Szybkiego Reagowania w zasadzce w dystrykcie Churachandpur w Manipur przez Ludową Armię Wyzwoleńczą i Ludowy Front Manipur Naga dnia 13 listopada 2021 roku było manifestacją takich kwestii sekurytyzacji.

Potem nastąpiła rzeź ludności cywilnej przez siły bezpieczeństwa w Mon w Nagaland, co jeszcze bardziej nasiliło obawy związane z sekurytyzacją, jednocześnie spowalniając proces integracji, który aktywnie trwa w regionie.

Natychmiast po tych wydarzeniach, zastraszająca agitacja do sekurytyzacji w regionie została wzmocniona, gdy hasła uchylenia ustawy o specjalnych o siłach zbrojnych (AFSPA) rozbrzmiały w całych stanach północno-wschodnich. Rząd odpowiedział, znosząc AFSPA całkowicie z 23 okręgów, a częściowo z jednego okręgu w Assam, siedmiu w Nagaland i sześciu w Manipur.

Sanjib Baruah, autor specjalizujący się w polityce regionu przekonuje, że bezowocne jest udawanie, że problemy Indii na północnym wschodzie zaczęły się od konfliktu zbrojnego i że kończą się konfliktem zbrojnym.

Rząd uzasadnia, że ​​AEP jest jedną z takich polityk, aby wyeliminować konflikty zbrojne, zabezpieczyć region i doprowadzić do rozwoju. Jednak w czasach kryzysu – takiego jak przewrót wojskowy w Birmie – rząd najmniej interesuje się rozpoznaniem niebezpiecznego wpływu sekurytyzacji na ludność tubylczą.

Uczeni, tacy jak Rubul Patgiri i Obja Borah Hazarika twierdzą, że AEP może pomóc w łagodzeniu konfliktów zbrojnych w Manipur, Assam i Nagaland, gdzie grupy zbrojne mają swoje macki w sąsiednich krajach i otrzymują wsparcie finansowe i materialne. Uczeni twierdzą, że poprawi to warunki życia rdzennej ludności.

Jest to jednak nadmierne uproszczenie przeważającego kontekstu, co można zaobserwować w groźnej interakcji między grupami zbrojnymi w Indiach a bojownikami w Birmie.

Doniesienia z terenu sugerują, że w celu zrównoważenia konfliktu wewnętrznego junta wojskowa zawarła korzystne dla obu stron porozumienia z grupami zbrojnymi działającymi na północnym wschodzie Indii. Porozumienia te wzmocniły ugrupowania zbrojne, sprawiając, że kwestie bezpieczeństwa są jeszcze bardziej istotne. Obecne niejednoznaczne zaangażowanie Indii w Myanmar zakłóca postęp AEP i życie rdzennej ludności w regionie.

Mimo że leży to w interesie narodowym, realizacja AEP jest niezadowalająca, ponieważ nie przeprowadzono zadowalających konsultacji z lokalnymi interesariuszami regionu. Potwierdza to historyczną konstrukcję północnego wschodu jako geopolitycznie zbędnego regionu ze względu na jego nieatrakcyjny ekonomicznie teren i kulturową obojętność ze strony głównego nurtu populacji.
Utrudnieniem w realizacji tego interesu narodowego są ambiwalentne reakcje władz na kwestie bezpieczeństwa w regionie.

AEP nie odniesie sukcesu, dopóki rząd będzie niewrażliwy na potrzeby rdzennej ludności. Porażka AEP z kolei da Chinom przewagę nad Indiami, ponieważ w ciągu ostatnich dwóch dekad chińskie inwestycje w Myanmarze gwałtownie wzrosły, czyniąc Pekin największym inwestorem w kraju, a Myanmar zajmuje ważne miejsce w chińskim rachunku handlowym.

W następstwie kryzysu Rohingya Chiny utrzymywały silne relacje z rządem Suu Kyi i wspierały NLD, podpisując umowę dotyczącą chińskiego korytarza gospodarczego Myanmar. W ostatnich postępach dyplomatycznych chiński minister spraw zagranicznych Wang Yi ogłosił, że kraj poprze reżim Mjanmy bez względu na to, jak zmieni się sytuacja wskazując, że Pekin chce pogłębić wymianę i współpracę z Naypyidaw, stolicą Mjanmar, co jest bardzo niepokojące dla Indii.

Może to opóźnić misję Indii polegającą na zdominowaniu handlu i współpracy w regionie, ponieważ Birma jest korytarzem prowadzącym do autostrady azjatyckiej.

Przejęcie Mjanmy przez wojskową juntę zatrzymało wszelkie postępy na linii z Indiami. Wzmacnia to pozycję Indii Północno-Wschodnich jako krytycznego aktora sukcesu AEP, co jest nie do przecenienia, gdyż dodatkowo determinuje zaangażowanie Indii wobec sąsiadów.

Post stanowi analizę sytuacji autorstwa Sangmuan Hangsing publikującej w TheWire.