Klasztory buddyjskie w Pokharze
Pokhara jest drugim największym ośrodkiem koncentrującym instytucje buddyjskie w Nepalu, zaraz po Kathmandu.
Rozwój klasztorów buddyjskich ściśle wiąże się z dużym napływem ludzi kasty Gurung i Tybetańczyków.
Obie grupy etniczne zaczęły napływać i osiadać w Pokharze począwszy od roku 1960, przy czym jeszcze większy napływ kasty Gurung odnotowano w latach ’80. Tybetańczycy przybywali w związku ze zjawiskiem masowego uchodźstwa w wyniku okupacji Tybetu przez Chiny.
W latach od 1970 roku Gurungowie zaczęli osiadać raczej w mieście po przejściu na wojskową emeryturę, zamiast powracać do rodzinnych wsi w górach na północ od Pokhary.
Klasztor Shree Ghaden Dargay Ling tradycji Gelug mieści się w obozie uchodźców tybetańskich Tashi Ling w południowej części Pokhary, niedaleko od wodospadu Davids Fall. Klasztor został założony w 1986 roku, głównie dzięki donacjom lokalnym i międzynarodowym.
Tak jak i wszystkie klasztory tutaj w Pokharze, mnisi odprawiają pudże u ludzi w gospodarstwach domowych, co jest dodatkowym źródłem dochodu.
W Shree Ghaden Dargay Ling mieszka starszy rinpoche będący siódmą inkarnacją Dorje Lopon. Uciekł on do Nepalu z Tybetu podczas rewolucji wraz z kilkoma innymi mnichami i przebywają oni od tamtej pory w Tashi Ling.
Bouddha Arghoun Sadan – na początku 1980 roku, kiedy był jeszcze w budowie, mnisi praktykowali buddyzm Njingma Mahajany i współpracowali z lokalnymi paju i gyabre przy ceremoniach pośmiertnych i innych rytuałach odprawianych nad rzeką na terytorium tego ośrodka.
Paju i gyabre to szamani Gurungów w ich animistycznej tradycji Tamu-mae.
» Tu przeczytaj o kulturze kasty Gurungów.
Cała klasztorna populacja należy do kasty Gurung i obejmuje mnichów a także starszych lamów. We wczesnych latach dziewięćdziesiątych klasztor BAS przekształcony został w tradycji Kagyu buddyzmu Mahajany i od tego czasu szamani nie mają pozwolenia na odbywanie praktyk w tym miejscu. W taki jak tu sposób lamowie Nyingma przybywający ze wsi Gurungów leżących na przedgórzu Himalajów zostają asymilowani do bardziej ortodoksyjnej wersji buddyzmu, która odrzuca łączenie lamaizmu i szamanizmu.
Klasztor BAS jest w pewnym sensie bardzo ważnym miejscem na mapie Pokhary, ponieważ jest on jedyną buddyjską świątynią dysponującą ghatem.
Ram Ghat to jedyne w Pokharze miejsce rytuałów kremacyjnych. Jako, że klasztor mieści się zaraz za Gandaki Hospital, mnisi często są wzywani do odprawienia ceremonii dla rodzin, które z różnych powodów nie mogą odprawiać ceremonii u siebie w domu. Możliwość odprawiania rytuałów kremacyjnych tuż nad rzeką przyciąga rodziny o szerokim spektrum tradycji religijnych. W taki sposób ścisły związek pomiędzy procesem umierania i naukami buddyzmu jest dodatkowo stale propagowany publicznie.
» Kremacja w Indiach i Nepalu, rytuał na Ram Ghat
Karma Dhubgyu Chlokhorling Nyeshang Korti znany wszystkim jako Mate Pani Gumba zlokalizowany jest na Jai Kot Hil ponad dzielnicą zdominowaną przez kastę Gurung.
Został założony we wczesnych latach sześćdziesiątych przez linię Kagyupów z Manang – stąd słowo 'Nyeshang’ w oficjalnym brzmieniu nazwy, znaczące Manang.
Klasztor szybko wzrastał w ciągu ostatnich pięćdziesięciu lat. Obecnie wspaniale rozbudowany klasztor liczy wielu młodych i starszych mnichów, dla których funkcjonuje tutaj szkoła wraz z całą niezbędna infrastrukturą. Główna gompa w tym monasterze jest szczególnie godna uwagi ze względu na szczegółowo i precyzyjnie wykonane malunki ścienne obrazujące życie Buddy Sikajamuni.
Jangchub Choeling Monastery jest kolejnym w Pokharze, ponad trzydziestoletnim klasztorem tradycji Karma Kagyu. Położony jest na terytorium Tybetańskiego Obozu Uchodźców Tashi Palkiel Tibetan Refugee Settlement, w dzielnicy Hemja, w pobliżu Tibetan Buddha Chowk.
Rezyduje tam Lama Dupseng Rinpoche nauczający w tradycji Karma Kagyu.
Klasztor prowadzi obiekt uczelniany – Vikrama Shilla Buddhist Institute – a także ośrodek odosobnieniowy Karma Ngedon Palbar Ling Retreat Center, ukryty w lesie na zboczach Sarangkotu.
Już w latach sześćdziesiątych istniała mała społeczność buddyjska na terytorium obozu uchodźczego tworzona wspólnie z uchodźcami tybetańskimi innych pokharskich obozów. Obecnie w obrębie Tashi Palkiel Settlement funkcjonuje sklepik z upominkami oraz mała wytwórnia dywanów w tybetańskim stylu.
Vikrama Shilla Buddhist Institute jest obecnie dobrze ugruntowaną uczelnią, do której przyjeżdżają mnisi z całego Nepalu i Indii, by studiować. Jest on szczególnie dobrze znany jako miejsce studiowania filozofii buddyjskiej, a także dzięki dostępnej ofercie kursów języka tybetańskiego, nepalskiego i angielskiego.
Etniczną większość w tym klasztorze stanowią mnisi tybetańscy, co wiąże się z położeniem ośrodka w pobliżu obozu tybetańskiego. Można tam jednak spotkać też Gurungów, Thakali, Newarów.
Dosłownie po sąsiedzku z Jangchub Choeling Monastery, w północnej dzielnicy Hemja mieści się Pema Ts’al Sakya Monastic Institute, który założony został w 2012 roku przez Khenpo Pema Wangdak i Khenpo Kunga Dhondup za zgodą oraz z błogosławieństwem i przewodnictwem Jego Świątobliwości 41 Sakja Trizin – głowy szkoły Sakja w buddyzmie tybetańskim.
Czcigodny Khenpo Kunga pełni obecnie funkcję dyrektora uczelni, przygotowując młodych mnichów do ich podróży przez życie. Obecnie jest tam około 90 uczniów szkoły i collegu łącznie.
Zachodni turyści również mogą wziąć udział w lekcji filozofii o 8.30 rano, lub nawet w porannej pudży, która trwa godzinę.
Pozwala się na robienie zdjęć i nagrań, nie wolno tylko nagrywać przebiegu pudży.
Monaster ten – podobnie jak i inne większe klasztory w Pokharze – dysponuje kilkoma noclegowymi miejscami zarezerwowanymi dla turystów.
» O naszej wycieczce do tych dwóch klasztorów – tradycji Siakja i Kagyu – możesz przeczytać tutaj.
Najstarszym klasztorem tradycji Njingma jest Dhe Chhen Ling Buddha mieszczący się w dystrykcie Dhip – w pobliżu mostu K. I. Singh, Pokhara. Został on wybudowany przez lokalnych mieszkańców, przeważnie Gurung i Thakali.
Główny budynek ukończony został w 1981 roku. Patrząc na historię Dhe Chhen Ling Buddha można dostrzec silny związek i wzajemną fascynację, jaką żywią do siebie szkoleni w oddziałach Gurkha oraz buddyści kasty Gurung.
Za klasztorem znajduje się niewielki kompleks military oraz duży dom, którego właścicielem był kapitan Ganesh Gurung, żołnierz Gurkhów brytyjskich. Kapitan Ganesh Gurung był bliskim przyjacielem lamy Lobsang Temba Rinpoche, zmarłego w 1989. Podarował on obszar ziemi, na którym obecnie stoi główny budynek monasteru.
W czasie ich zamieszkiwania w Pokharze córka żony kapitana Gurung poślubiła żołnierza Gurkhów, który następnie został wysłany do Hong Kongu. Mieszkając tam ze swym mężem córka kapitana wydała na świat syna, Thuwang Tenzin. Według relacji rodziców, Tenzin w wieku dwóch lat opowiadał o klasztorze w Pokharze, gdzie według niego pełnił funkcję lamy.
Mały chłopiec tak był mocno przekonany o swojej racji, że rodzicom nie pozostawało nic innego, jak tylko wysłać go z powrotem do Nepalu, gdzie może zostać rozpoznany jako Lobsang Temba Lama.
Powróciwszy chłopiec rozpoznał wiele szczegółów klasztoru, w tym niektórych mnichów. Ostatecznie został on oficjalnie uznany jako Thuwang Tenzim Rinpoche.
Nyah Gayur Sannagh Chhyoeling – drugi klasztor tradycji Njingma położony w Miruwa, Pokhara na asfaltowej drodze z Sarangkot.
Ta rodzina Gurung zamieszkiwała Pokharę od lat osiemdziesiątych. Lama Khadka, głowa linii Gurungów w tradycji Nyingma osiadł na emeryturze po służbie w wojsku i wtedy to zwrócił się do swej lamaistycznej tradycji, będąc osobą dobrze oczytaną w tybetańskich skryptach buddyjskich i posiadając umiejętności z zakresu medycyny tybetańskiej i chiromancji. Początkowo Lama Khadka praktykował buddyzm Njingma w rodzinnym domu, potem wybudowano Nyah Gyaur i tam rodzina zamieszkała.
Jest to klasztor sponsorowany przez kastę Gurung; rodzina uzyskuje fundusze na budowę ze swojej pracy za granicą, głównie w Hong Kongu.
Avalokiteshvara Nyungne Lhakang to niewielki klasztor buddyzmu tybetańskiego mieszczący duży pozłacany posąg buddy Kochające Oczy w jego tysiącramiennej manifestacji. Znajduje się on przy głównej drodze Prithvi Highway, niedaleko od Old Bus Park, tuż za rzeką, jeśli jechać od strony Prithvi Chowk.
Głównym lamą, którego przewodnictwem cieszył się ten buddyjski monaster był zmarły dwadzieścia lat temu Lopon Tsechu Rinpoche – wielki nauczyciel dzierżący przekaz wszystkich czterech szkół tradycji buddyzmu tybetańskiego.
Zdjęcie główne tego postu przedstawiające ekipę, która siedzi przed wejściem do klasztoru zrobione zostało tam właśnie.
Dharmashila Buddha Vihar mieści się w Nadipur, na drodze do Bagar.
Jest to klasztor buddyjski Newarów i – chociaż nie są znane oficjalne daty jego powstania – moi informatorzy podawali, że był on budowany w 1942 roku, co czyni go tym samym najstarszym klasztorem Pokhary.
Dharmashila Buddha Vihar jest instytucją praktykujących buddyzm tradycji Theravady, co można na pierwszy rzut oka zdefiniować analizując elementy designu: nie ma tutaj kolorowych tanek ani przepięknych malowideł ściennych z charakterystyczną dla buddyzmu tybetańskiego symboliką. Budynek nie wyróżnia się specjalnie spośród architektury miejskiej. Wewnątrz mieści się duży pozłacany posąg Buddy Siakjamuni otoczony aureolą migoczących światełek.
Z powstaniem tego obiektu wiąże się pewna szczególna historia… Młoda dziewczyna o imieniu Anagarika Dharmasheela odbyła pielgrzymkę do Kushinagar w Indii, historycznie ważnego miejsca dla pielgrzymek buddyjskich. Tam to właśnie ponad dwa tysiące lat temu Budda Siakjamuni Gautama wszedł w parinirwanę i tam też skremowano jego ciało.
» O naszej wycieczce do tych dwóch klasztorów – tradycji Siakja i Kagyu – możesz przeczytać tutaj.
Brała ona także udział w działaniach ówczesnych ruchów politycznych mających na celu osłabienie monarchii. Panujący w tym czasie król Rana nie zezwalał na rozprzestrzenianie się nauk i praktyk buddyjskich.
Angarika – nie mając dla siebie adekwatnego miejsca dla życia i buddyjskiej praktyki – zamierzała powrócić do Indii. Wtedy to grupa Newarów przekazała na jej ręce ziemię pod budowę buddyjskiej świątyni i pomogła w realizacji projektu.
Ponieważ – ze względów politycznych – buddyzm był w tym czasie wciąż praktykowany potajemnie, klasztor Dharmasheela nie otrzymał od państwa żadnego wsparcia, cały projekt zrealizowano dzięki udziałowi i donacjom newarskich biznesmenów.
» Tu przeczytaj o wielkiej procesji pokharskich buddystów w dzień Buddha Purnima.
Najbardziej jednak znanym obiektem buddyjskiego kultu w Pokharze, obowiązkowym punktem wycieczek wszystkich przyjeżdżających jest wzniesiona na na górze Anandu Hill na wysokości 1113 m.n.p.m. World Peace Stupa, czyli w sanskrycie Shanti Stupa wraz z mieszczącą się w pobliżu niewielką świątynką obsługiwaną przez starszego japońskiego mnicha cierpliwie znoszącego najazdy turystów z dzieciakami i… starszymi dzieciakami. Obiekt dostępny jest po przejściu dwukilometrowego spaceru pod górę – z Chorepatan, w południowej dzielnicy Pokhary (w pobliżu Davids Fall i klasztoru buddyjskiego Shree Ghaden Dargay Ling). Ta droga dostępna jest również dla ruchu kołowego. Można też wejść od strony północnej – z przystani nad jeziorem Phewa. Na drugą stronę jeziora (czyli tam, gdzie jest Anandu Hill) można dostać się łódką dostępną na jednej ze stanic na Lakeside. Nie ma biletów wstępu, oczekuje się jedynie zachowania ciszy.
Budowa stupy została zapoczątkowana w 1973 roku. Projekt jest efektem współpracy ówczesnego ministra rządu Min Bahadur Gurung z japońskimi mnichami. Ponieważ jednak minister Bahadur Gurung wypadł niedługo potem z łask panującego wówczas króla Mahendra, budowa stupy została zawieszonoa. Dopiero w 1990 roku – wraz z inwestycjami związanymi z rozwojem turystyki w Pokharze – wznowiono budowę.
Stupa zwana również World Peace Pagodą oferuje przepiękną panoramę na Phewa Lake, leżącą za jeziorem Pokharę, masyw Sarangkotu, oraz – przy dobrej pogodzie – masyw Annapurny z jej charakterystycznym szczytem Machhapuchhare, a nawet na niektóre inne ośmiotysięczniki. Stupa jest obiektem dwupiętrowym zbudowanym na planie koła, można więc spacerować dookoła kontemplując niesamowity zestaw widoków – zieloną panoramę wypełnioną dolinami, wzgórzami i dalszymi wzgórzami.
» Klasztory buddyjskie wokół Bouddanath, Kathmandu
Wędrując szlakiem buddyjskiej tradycji w poszukiwaniu inspirujących śladów Dharmy dobrze wiedzieć, że w tym kraju nie funkcjonuje niemal żaden kult religijny w czystej swojej postaci, tak jak go poznaliśmy na Zachodzie. Świątynie hinduskie są świętymi obiektami również dla kast buddyjskich, a z kolei ludzie hindu także chętnie odwiedzają buddyjskie sanktuaria. Religie przeplatają się między sobą i często pytając kogoś o religijne tradycje rodziny trudno jest zaklasyfikować kogoś w naszych kategoriach pod względem wyznania. Zachodni buddyści mogą też czasami odrzucić takie klasyfikacje i poszukać inspiracji w starożytnym kulcie Shivy lub Durga.
Mieszkańcy monasteru tradycji Nyingma, Dhe Chhen Ling Buddha opowiadają o życiu i historii obiektu
