Opuszczona stolica Ishwaripur
Położona nad brzegiem rzeki Ichhamati – aka kanał Kadamtali – historyczna wioska Ishwaripur, Bangladesz była niegdyś stolicą Rajachakravarty Pratapaditya Maharaj – zamindara i maharadży Jessore Empire, współcześnie obszaru dystryktu Jashore (czyt. Dżoszohor).
» Wizy i podróż do Bangladeszu
Stolica Maharaj Pratapaditya znajdowała się kiedyś w Dhumghat, w strategicznej pozycji u zbiegu rzek Jamuny i Ichhamati. Historia Dhumghat jest ściśle powiązana z szerszą historią Bengalu.
Fort Dhumghat-Ishwaripur
Pierwsza wzmianka o Dhumghat i Ishwaripur pojawia się w II wieku naszej ery – kiedy to kroniki zagranicznych kupców z północnych Indii i Azji Południowo-Wschodniej opisywały kwitnące morskie szlaki handlowe południowego Bengalu i bogatego królestwa Gangaridi między rzeką Ganges i rzeką Padma – wspominała o starożytnym porcie Ishwaripur i starym forcie Dhumghat, który chronił placówkę handlową.
Fort Dhumghat służył jako forteca morska w VI i VII wieku dla króla Sasanki z królestwa Gauda w południowym Bengalu. Po śmierci króla Sasanki Dhumghat stracił swoją pozycję jako placówka aż do powstania Imperium Pala.
Drugi cesarz Pala, Dharmapala i jego syn, cesarz Devpala, zbudowali kamienne wały fortu Dhumghat i rozszerzyli mury fortu po obu stronach brzegów rzeki, łącznie z kompleksem Ishwaripur. W ten sposób port, wioska i fort na wyspie znalazły się w tych samych murach zewnętrznych, a wioska służyła jako spichlerz zaopatrując fort w żywność podczas każdego oblężenia. Mury te, wciąż widoczne na obrzeżach Ishwaripur, pochodzą z VIII wieku naszej ery. Pod rządami Seny w Bengalu świątynie zostały odnowione, a fort Dhumghat nadal chronił statki handlowe zmierzające do i z innych części Bengalu i Assamu, pozostając silną placówką handlową w sieci rzecznej południowego Bengalu.
Pod rządami sułtanatu bengalskiego w epoce przedmogolskiej Dhumghat przeszedł pod jurysdykcję posiadłości Raja Srihari, wpływowego urzędnika na dworze ostatniego niezależnego sułtana afgańskiego Bengalu, Dauda Khana Kaganiego. W 1576 roku, kiedy Daud został pokonany przez najeżdżającą armię Mogołów Akbara Wielkiego, Raja Srihari, pod którego pieczą znajdował się cały skarbiec Bengalu, uciekł z pola bitwy z całym bogactwem do Jessore, który był pod jego gubernatorstwem od dwóch lat, a następnie ogłosił niepodległość.
Maharaja Pratapaditya
Jego syn i największe imię związane z Dhumghatem, Rajachakravarty Pratapaditya, wstąpił na tron Jessore w 1584 roku.
W związku z ciągłym napływem Mogołów coraz głębiej do Bengalu Pratapaditya przeniósł swą stolicę z Jessore do strategicznie bezpieczniejszego Dhumghat-Ishwaripur i rozpoczął wzmacnianie murów fortu. Założył własną odlewnię wewnątrz fortu na wyspie, aby rozpocząć produkcję artylerii potrzebnej do obrony fortu i miasta. Zbudował także dwie główne placówki obronne wraz z dużymi fortami w Salka i Kagarghat po obu stronach rzeki, aby chronić drogę w kierunku Dhumghat. Wzmocnił marynarkę budując nowe i silniejsze łodzie wojenne i barki w porcie Jahazghata. Flota Jessore składała się z floty 5 tysięcy łodzi wojennych i tysiąca barek, co stanowiło doskonałe uzupełnienie dla dużej armii lądowej i artylerii.
Następnie stworzył konfederację niezależnych królów Bengalu i Assamu pod nazwą „Baro Bhuiyaa”, aby połączonymi siłami stawić czoła nadciągającej armii Mogołów. Konfederacja była niezależna od jakichkolwiek przekonań religijnych czy kulturowych, a wraz z Issą Khanem z Sonergaon, Pratapaditya objął pierwszą linię przywództwa w walce z najeźdźcami.
Upadek fortu
W jednej z bitew Pratapaditya został schwytany, a Dhumghat upadł. Udayaditya, jego syn przez jakiś czas kontynuował opór, ale ostatecznie poddał się i został wasalem Imperium Mogołów.
Po upadku Pratapaditya Ishwaripur powoli zarastał drzewami, a mieszkańcy porzucali swoje domy. Ostatecznie teren ten został wykorzystany jako siedziba przez lokalnych bandytów, którzy w tamtym czasie oddawali cześć Kali. Tak i wzrosła tradycja poświęcenia tego regionu, którą w ciągu stuleci podtrzymali przybywający tu z innych wiosek wyznawcy Kali.
Wiele zmian architektonicznych w okresie mogolskiego panowania, a także w okresach późniejszych daje pogląd, że Dhumghat-Ishwaripur nie straciło na znaczeniu jako placówka handlowa w sieciach rzecznych Bengalu Południowego.
Po bitwie pod Plassey w 1757 roku, w wyniku której Bengal znalazł się pod dominacją Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, obszar ten został przekazany jako własność osobista Lordowi Robertowi Clive’owi przez Nawaba z Bengalu. Fort Dhumghat był wielokrotnie przebudowywany i wzmacniany, najpierw przez Mogołów, a w późniejszym czasie przez Brytyjczyków, aby chronić handel morski przed piratami portugalskimi i arakańskimi. Jednak po umocnieniu brytyjskich rządów kolonialnych fort Dhumghat zaczął tracić na znaczeniu strategicznym i popadać w ruinę.
Niezależny Bangladesz
Dhumghat ponownie pojawił się w mediach w 1971 roku, kiedy podczas wojny o wyzwolenie Bangladeszu armia pakistańska dokonała ludobójstwa na tym obszarze, zabijając prawie 70 procent ludności Dhumghat-Ishwaripur. Wewnątrz fortu stoi pomnik upamiętniający ofiarę męczenników bengalskich.
Zabytki
Ishwaripur, starożytna stolica południowego Bengalu słynie z kilku zabytków, które wymieniam poniżej:
♦ świątyni Jeshoreshwari Kali,
♦ trójkątnej świątyni Chanda Bhairab zbudowanej podczas panowania dynastii Sena (XI-XII w.n.e.),
♦ świątyni Govinda Dev (zbudowanej przez Basantę Roy, wuja Maharaj Pratapaditya),
♦ Twin Shiva, świątynia pałacu zamindara Haricharana Raya Chowdhuriego,
♦ meczet Tenga z pięcioma kopułami i Hamam Khana z czterema kopułami, zbudowany pod koniec XVI wieku przez Maharaję Pratapadityę
♦ i pierwszego katolickiego kościoła Bengalu zbudowanego przez Portugalczyków.
Ishwaripur ma długą historię harmonii społeczno-religijnej. Świątynia Jeshoreshwari Kali, kościół katolicki i meczet Tenga odgrywają ważną rolę w harmonijnych stosunkach mieszkańców wioski.
Meczet Tenga
Meczet podzielony jest wewnętrznie na pięć niezależnych kwadratowych pomieszczeń, z których centralne jest większa (o boku 6,40 m) niż pozostałe (o boku 5,70 m). Łuki osiowe łączą wszystkie pomieszczenia w układzie północ-południe, co odpowiada pojedynczej bramie łukowej pośrodku północnej i południowej ściany. Nad dachem znajduje się pięć kopuł, po jednej nad każdym mieszkaniem; centralny jest większy niż te na innych mieszkaniach.
Świątynia Jeshoreshwari Kali
Według legendy, promień światła zwabił do zarośli generała armii Maharajy Pratapadityi. Po bliższym przyjrzeniu się odkrył, że światło emanowało z kawałka kamienia w kształcie ludzkiej dłoni. O swoim odkryciu powiedział maharadży. Na miejscu tego odkrycia zbudowano świątynię Jeshoreshwari, która do tej pory jest dla hindusów ważnym miejscem pielgrzymek.
W sąsiedztwie głównej świątyni wzniesiono duży prostokątny zadaszony podest zwany Natmandir, z którego widać twarz bogini. Raja Laxman Sen odnowił ten obiekt pod koniec XIII wieku. Po 1971 roku popadł w ruinę i teraz pozostały z niego tylko filary.
Ichhamati
Rzeka Ichhamati przepływająca przez Indie i Bangladesz stanowi naturalną granicę między tymi dwoma krajami. Ichhamati odgrywa również ważną rolę w hinduskich rytuałach religijnych, zwłaszcza podczas festiwalu Navratri.
W ostatnim, dziewiątym dniu obchodów Durga Puja wyznawcy z Indii i Bangladeszu wypływają na nurt rzeki na zdobionych łodziach i zanurzają swoje poświęcone figurki. Tego dnia rytuały religijne przeważają nad surowymi kontrolami granicznymi między tymi dwoma krajami.
Jak tam dotrzeć
Od granicy z Indiami również nie jest daleko, gdyż miejscowość Satkhira leży niedaleko granicy z Bengalem Zachodnim.
Po dotarciu do Shyamnagar możesz wziąć rikszę lub autorikszę, aby odwiedzić świątynię, meczet i kościół. Koszt przejazdu rikszą wynosi około 60-70 taka. Wszystkie trzy miejsca można zwiedzić w ciągu jednego dnia. Ludność lokalna jest otwarta i pomocna.
