Swastyka: historia pewnego nieporozumienia
W zachodnim świecie niewiele symboli budzi więcej emocji niż swastyka.
Najwcześniejsze znane użycie symbolu swastyki – równoramiennego krzyża z ramionami wygiętymi w prawo pod kątem 90° – zostało odkryte na liczącej 15 000 lat figurce ptaka wykonanej z kła mamuta. Przypuszcza się, że starożytny grawerunek był używany jako amulet płodności i zdrowia.
Znak swastyki powiązany jest z hinduskim pozdrowieniem „Svasti!”
Dosłowne tłumaczenie ze starożytnego słowiańskiego słowa „svasti” oznacza świętość, a swastyka jest symbolem świętości.
Obserwując niekończący się ruch rozgwieżdżonego nieba i bieg słońca po nieboskłonie, ludzie, którzy przez setki tysięcy lat żyli w niekończącej się ciszy umysłu wiecznego raju, z podziwem obserwowali ogromny mechanizm obracający wszechświat. I to właśnie ta galaktyczna globalność oraz brak myśli na temat zwierzęcych potrzeb nazwano świętością – obozem dobrych intencji. Ten, kto zna świętość, rozumie istotę czasu.
Swastyka stała się symbolem stanu całkowitej jasności świadomości i przejawem pokoju, w którym możliwa jest kontemplacja planetarnej globalności ruchu. Refleksje filozoficzne nad tą symboliką doprowadziły do pojawienia się symbolu pamięci w postaci obracającej się w przeciwnym kierunku swastyki.
Prócz subkontynentu indyjskiego symbol ten był używany przez kultury na całym świecie do niezliczonych celów w całej historii: w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie; jako stylizowany krzyż w chrześcijaństwie; w kulturze starożytnej Azji jako wzór w sztuce; w walucie greckiej; w architekturze średniowiecznej, renesansowej i barokowej; znaleziono go też na artefaktach z epoki żelaza.
W kulturze hinduskiej imię Svastika nadaje się często dziewczynkom jako słowo o bardzo dobrych konotacjach.
W 1920 roku Adolf Hitler przejął swastykę jako niemiecki symbol narodowy i jako centralny element flagi Partii Nazistowskiej, która doszła do władzy w Niemczech w następnej dekadzie. Do 1945 roku symbol ten został skojarzony z II wojną światową, militarną brutalnością, faszyzmem i ludobójstwem. Ikona miała reprezentować cel rasowego oczyszczenia w Europie. Starożytne indyjskie artefakty należące niegdyś do aryjskich nomadów często zawierały swastykę, a symbol ten został przejęty z niejednoznacznego kontekstu historycznego w regionie, aby wywrzeć dominację tak zwanego aryjskiego dziedzictwa.
Obecnie wraz z inną symboliką stosowaną przez partię, używanie swastyki zostało zakazane w Niemczech.
Devinder Paul Kaushal, pobożny hindus-wegetarianin z New Delhi, pewnego dnia w pracy dowiedział się o skali tego nieporozumienia. Jego ponad dwunastoletnia praca w Hyatt Regency w Woodfield, na obrzeżach Chicago, została zakończona po tym, jak namalował płynem do szyb swój symbol religijny na lustrze, które czyścił.
Obraz został natychmiast usunięty, a współpracownicy Kaushala byli zaskoczeni i obrażeni. Kaushal starał się wyjaśnić swoim przełożonym, że w jego religii swastyka jest powszechnym znakiem kojarzonym z pomyślnością. Został jednak poproszony o rezygnację, a kiedy tego nie zrobił, kilka dni później został zwolniony z pracy.
Kaushal w odpowiedzi pozwał giganta hotelowego za dyskryminację religijną, domagając się przywrócenia do pracy, zaległych wynagrodzeń i odszkodowań.
„Nie chciałem nikogo urazić. Teraz, gdy dowiedziałem się o tej historii więcej, współczuję ofiarom holokaustu. Ale ludzie powinni być również świadomi, że to jest nasz symbol religijny. My, Hindusi, używaliśmy to na długo przed kimkolwiek innym. Bardzo trudno mi to przekazać opinii publicznej.”
Jego sprawa była opisywana w lokalnych gazetach i audycjach radiowych, ale Kaushal twierdzi, że to wszystko było zbyt krótkie i zbyt płytkie. „Chciałbym, żeby ktoś przekazał to amerykańskiej publiczności za pomocą telewizyjnego filmu dokumentalnego czy czegoś w tym rodzaju, aby ludzie wiedzieli, że istnieją bardzo różne znaczenia.”
Dla Kaushala, który urodził się w indyjskim stanie Punjab i przeniósł się do New Delhi w wieku czterech lat, swastyka zawsze była symbolem wszystkiego, co dobre.
„Mieliśmy własną świątynię” – wspomina. – „Za każdym razem, gdy robiliśmy pudżę Divali, swastyka była pierwszym umieszczanym znakiem. Kiedy się ożeniłem, był to pierwszy znak, który powiesiliśmy w domu. Ilekroć rozpoczynamy coś nowego – kupujemy dom lub otwieramy firmę, jest to pierwszy znak, który nakładamy na budynek. Jest to dla mnie trudna lekcja. Chcę tylko, żeby opinia publiczna wiedziała, że nasz symbol ma zupełnie inne znaczenie.”
» Tajemny… – czyli dlaczego nie potrafimy zrozumieć wschodnioazjatyckiej religii
Swastyka i inne symbole na Kolam tradycyjnie malowanym przed domem w Tamil Nadu, Indie
Swastyka była również jednym z najczęściej używanych starożytnych symboli rdzennych Amerykanów. Fakt ten jest mało znany, ponieważ w lutym 1940 roku znak ten przestał być przez nich stosowany. Po wybuchu II wojny światowej cztery plemiona Arizony zaprotestowały przeciwko nazistowskiej agresji, wypierając się znaku swastyki.
Proklamacja zakazu brzmiała:
„Ponieważ powyższy symbol, który był symbolem przyjaźni między naszymi przodkami przez wiele stuleci, został ostatnio zbezczeszczony przez inny naród, dlatego postanowiono, że odtąd, od tej daty i na zawsze nasze plemiona wyrzekają się używania emblematu powszechnie znanego dzisiaj jako swastyka lub fylfot, na naszych kocach, koszach, przedmiotach artystycznych, malowidłach z piasku i ubraniach.”
Swastyka u Słowian
Tradycyjne znaczenie swastyki w Rosji
Wszechobecna swastyka: Janki ghat Mandir, Benares
